امام شناسی ج16 و 17
جلد شانزدهوهفده از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیس علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تقدّم شیعه در جمیع علوم»، «پایگاه علمی امام صادق علیهالسلام» و «شرح حال ائمۀ چهارگانۀ اهلسنت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تقدم شیعه در جمیع علوم، و تأسیس و تدوین آن • شيعه به پيروى از ائمّۀ خود حديث را مینوشتند • شرح حال معروف کرخی و توثیق وی • سیر علوم و تاریخ شیعه در عصر جمیع اهلبیت علیهمالسلام • بلندپایگیِ پایگاه علمی امام صادق علیهالسلام • علل نامیده شدن تشیّع به مذهب جعفری • کار امام صادق علیهالسلام آفتابی نمودن اسلام حقیقی بود • آزار و اذیتهای منصور دوانیقی نسبت به امام صادق علیهالسلام • بحثی مشروح از آراء و انظار ائمۀ اربعۀ اهل سنت: مالک بن انس، ابوحنیفه، ابنادریس شافعی، احمدبنحنبل • مناقب ساختگی برای ابوحنیفه • مخالفتهای ابوحنیفه با رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم
مرتب سازی:
امام شناسی ج16 و 17
134العالَم حُجَّة الأدَب ترجمة لسان العرب مَوْلَى أبوالصَّفاء: خَلیل بن احمد أزْدى یحْمُدى فَراهِیدى رضى الله عنه مىباشد.1
و در این مهامّ میان اهل علم و ادب اصلًا و ابداً خلافى وجود ندارد. تا آنكه گوید: شیخ الشیعة جمال الدّین بن مطهّر در «خلاصه» آورده است: خلیل بن احمد افضل مردم در أدب بوده است و گفتارش در این علم حجّت مىباشد. علم عروض از مخترعات اوست. و مقام و فضلش مشهورتر است از آنكه به زبان آید. و او امامى مذهب بوده است.
مولى عبدالله أفَنْدى در «ریاض العلماء» گوید: خلیل، جلیل القدر، عظیم الشَّأن، أفضل مردم در علم أدبیات و امامى مذهب بوده است، و علم عروض به وى منسوب مىباشد. او در عصر مولانا الصَّادق بلكه الباقر علیهما السّلام أیضاً بوده است
- محدث قمى در «تتمّة المنتهى» طبع سوم ص ٢٢٣ تا ص ٢٢٥ گويد: و نيز در سنه ١٧٠ چنانچه ابن خلّکان گفته، خليل بن احمد امامى عروضى نحوى لغوى در بصره وفات کرد، و خليل استاد سيبويه و نضر بن شميل است و علم عروض را او استنباط نمود و او را به عقل و علم و زهد و صلاح و حلم و وقار ستودهاند و کلمات حکيمه بسيار از او منقول است و بسيار مىخواند اين شعر را که از أخطل است:
و اذا افتقرت الى الذّخائر لم تجد ** خراً يكون كصالح الأعمال
و از کلمات خليل است که در حقّ أمير المؤمنين عليهالسّلام گفته:” احتياج الکلّ اليه و استغناوه عن الکلّ دليلٌ عَلى أنّه امام الکلّ.” و گفته شده که بدر خليل اول کسى است که بعد از رسول خدا صلَّى الله عليه و آله «احمد» ناميده شد .... و بالجمله خليل مردى جليل است و کلمات حکمتآميز او بسيار است: (منها)” العلم لا يعطيک بعضه حتّى تعطيه کلّک، ثمّ أنت فى إعطائه إيّاک بعضه مع إعطائک إيّاه کلّک على خطر.” (و منها)” لا يعلم الإنسان خطأ معلّمه حتّى يجالس غيره”. (و منها)” إذا نسخ الکتاب ثلاث مرّات و لم يعارض تحوّل بالفارسيّة”. (و منها)” اصفى ما يکون ذهن الانسان وقت السَّحَر.” (و منها)” إنّ أفضل کلمة يرغّب الانسان الى طلب العلم و المعرفة قول أمير المؤمنين عليه السلام:””ُ قدر کلّ امرىً ما يحسن.”” إلى غير ذلک. و حکى أنّه دخل رجل على الخليل و معه ابنه فقال أيّها الشّيخ جئتک من سفر بعيد فأدّب ابنى شيئاً من علم النجوم و النحو و الطب و فرائض الفقه، و الحمار على الباب. فقال له الخليل: اعلم أنّ الثّريّا فى وسط السماء، و أنّ الفاعل مرفوعٌ، و أنّ الهليلج الکابلى دافع للصّفراء، و إن مات أحد و ترک ابنين فالمال بينهما سواء. فقال: قُمْ يا بُنَىّ.”
- محدث قمى در «تتمّة المنتهى» طبع سوم ص ٢٢٣ تا ص ٢٢٥ گويد: و نيز در سنه ١٧٠ چنانچه ابن خلّکان گفته، خليل بن احمد امامى عروضى نحوى لغوى در بصره وفات کرد، و خليل استاد سيبويه و نضر بن شميل است و علم عروض را او استنباط نمود و او را به عقل و علم و زهد و صلاح و حلم و وقار ستودهاند و کلمات حکيمه بسيار از او منقول است و بسيار مىخواند اين شعر را که از أخطل است: