امام شناسی ج16 و 17
جلد شانزدهوهفده از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیس علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تقدّم شیعه در جمیع علوم»، «پایگاه علمی امام صادق علیهالسلام» و «شرح حال ائمۀ چهارگانۀ اهلسنت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تقدم شیعه در جمیع علوم، و تأسیس و تدوین آن • شيعه به پيروى از ائمّۀ خود حديث را مینوشتند • شرح حال معروف کرخی و توثیق وی • سیر علوم و تاریخ شیعه در عصر جمیع اهلبیت علیهمالسلام • بلندپایگیِ پایگاه علمی امام صادق علیهالسلام • علل نامیده شدن تشیّع به مذهب جعفری • کار امام صادق علیهالسلام آفتابی نمودن اسلام حقیقی بود • آزار و اذیتهای منصور دوانیقی نسبت به امام صادق علیهالسلام • بحثی مشروح از آراء و انظار ائمۀ اربعۀ اهل سنت: مالک بن انس، ابوحنیفه، ابنادریس شافعی، احمدبنحنبل • مناقب ساختگی برای ابوحنیفه • مخالفتهای ابوحنیفه با رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم
مرتب سازی:
امام شناسی ج16 و 17
72ابو داود و ترمذى به وى احتجاج كردهاند.1 وى در شب جمعه ٢٤ شهر صفر سنه
- در طبع اول «المراجعات» ص ٤٤ در ترجمه اسمعيل بن عبّاد بن عباس طالقانى معروف به صاحب بن عَبَّاد گويد: وى را ذَهَبى در «ميزان الاعتدال» ذکر کرده، و بر اسمش علامت «د، ت» نهاده است. و اين رمز است که أبو داود و ترمذى به او در دو صحيح خود، استناد جستهاند. تا آخر گفتارش.
و در تعليقه گويد: چون ذهبى در ميزانش به ذکر اسمعيل بن عَبَّاد مىرسد از طريقه ضبط أسماء، عدول مىکند و او را در ميان اسمعيل بن أبان غنوى، و اسمعيل بن أبان ازدى ذکر مىکند، و وى را حقير و کم به حساب آورده و چيزى از حقوق او را ادا نکرده است.
أقول: ذهبى در «ميزان الاعتدال» ج ١ ص ٢١٢ گويد:
٨٢٦- إسمعيل بن عَبَّاد [د، ت] أبوالقاسم الصّاحب أديبٌ بارع شيعىٌّ معتزلىٌّ. و له رواية قليلة. و نظمه لا بأس به. و شعره حَسَن جدّاً. و بتشبيهاته يضرب المثل. انتهى. در اينجا ذهبى اشتباه کرده است که: أبوداود و ترمذى را راويان از صاحب بن عباد شمرده است و مرحوم سيد شرف الدّين بدون تحقيق در کتاب خود آن را حکايت نموده است. زيرا در تاريخ ابن خلّکان طبع قديم ج ١، ص ٣٨٢ ولادت أبوداود: سليمان بن أشعث بن إسحق ازدى سَجِستانى أبوداود را در سنه ٢٠٢ هجريّه، و وفاتش را در يوم الجمعة منتصف شوّال سنه ٢٧٥ ذکر کرده است. و ذهبى در «ميزان الاعتدال» ج ٣ ص ٦٧٨ ولادت محمد بن عيسى بن سوره: أبو عيسى ترمذى را در سنه ٢٠٩ مىداند، به علت آنکه مرگش را در رجب سنه ٢٧٩ در سن هفتاد سالگى شمرده است. لهذا ميلادش ٢٠٩ خواهد بود بنابراين تولّد صاحب بن عبّاد از مرگ أبوداود و ترمذى متأخّر بوده است. و چگونه متصوّر است که آنان از او روايت کنند؟! تولّد صاحب بن عباد بنابر نقل تواريخ همان طورى که خود سيد شرف الدّين هم در «المراجعات» ص ٤٥ آورده است در سنه ٣٢٦ هجريّه بوده است. چون مىدانيم: وفاتش در شب جمعه ٢٤ شهر صفر سنه ٣٨٥ در سنّ ٥٩ سالگى بوده است در اين صورت ميلادش در سنه ٣٢٦ خواهد گرديد بناءً عليهذا تولد صاحب ابن عبّاد بعد از فوت ترمذى به ٤٧ سال، و بعد از فوت أبو داود به ٥١ سال بوده است.
تفاوت ٤٧/ ٢٧٩ مرگ ترمذى- ٣٢٦ تولد صاحب
تفاوت ٥١/ ٢٧٥ مرگ ابو داود- ٣٢٦ تولد صاحب
از اينجا به دست مىآيد که: نبايد به مجرّد نقل دگران بدان اعتماد نمود و تا خود انسان به مصادر اصليّه رجوع نکند، نبايد آرام بنشيند!
و اما قضيّه بَخْسِ ذهبى و عدم توفيه حق صاحب بن عبّاد با آن جلالت علمى و عظمت وى در نثر و نظم و شعر و أدبيات عرب و تأليفات وى از محيط که در لغت نگاشته است و غيره و از وزارت او و تأسيس مدارس عظيمه و مکتبه بى نظير در شهر رى و تربيت طلاب و عطاياى جزيل و وافر او که حقّاً بايد ذهبى در اين مقام يک کتاب مستقل به رشته تحرير درآورد، ببينيد همان طور که ما عين عبارت وى را نقل کرديم فقط به دو سطر اکتفا کرده است. سُبْحان الله مَا هَذَا إلّا ذنبٌ عظيم! اينها همه گناه تشيّع و صلابت و رشادت اوست در تشيّع که بايد أمثال ذهبى، عناد ورزيده، و پيمانه او را کم، بلکه تهى تحويل دهند!
- در طبع اول «المراجعات» ص ٤٤ در ترجمه اسمعيل بن عبّاد بن عباس طالقانى معروف به صاحب بن عَبَّاد گويد: وى را ذَهَبى در «ميزان الاعتدال» ذکر کرده، و بر اسمش علامت «د، ت» نهاده است. و اين رمز است که أبو داود و ترمذى به او در دو صحيح خود، استناد جستهاند. تا آخر گفتارش.