امام شناسی ج16 و 17
جلد شانزدهوهفده از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیس علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تقدّم شیعه در جمیع علوم»، «پایگاه علمی امام صادق علیهالسلام» و «شرح حال ائمۀ چهارگانۀ اهلسنت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تقدم شیعه در جمیع علوم، و تأسیس و تدوین آن • شيعه به پيروى از ائمّۀ خود حديث را مینوشتند • شرح حال معروف کرخی و توثیق وی • سیر علوم و تاریخ شیعه در عصر جمیع اهلبیت علیهمالسلام • بلندپایگیِ پایگاه علمی امام صادق علیهالسلام • علل نامیده شدن تشیّع به مذهب جعفری • کار امام صادق علیهالسلام آفتابی نمودن اسلام حقیقی بود • آزار و اذیتهای منصور دوانیقی نسبت به امام صادق علیهالسلام • بحثی مشروح از آراء و انظار ائمۀ اربعۀ اهل سنت: مالک بن انس، ابوحنیفه، ابنادریس شافعی، احمدبنحنبل • مناقب ساختگی برای ابوحنیفه • مخالفتهای ابوحنیفه با رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم
مرتب سازی:
امام شناسی ج16 و 17
24ظهور و أثرى از علم» یعْنِى الْخَطَّ، خطّ مىباشد.
و از مجاهد وارد است در كلام خداى تعالى: يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ1 «به هر كس كه خداوند بخواهد حكمت مىدهد» قَالَ: الْخَطّ، گوید: مراد خطّ مىباشد.
و أیضاً در وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً «و به كسى كه حكمت داده شود، خیر بسیارى داده شده است» یعْنِى الْخَطَّ، مراد خطّ مىباشد.
و بعضى از حكماء گفتهاند: الْقَلَمُ وَ السَّیفُ حَاکمَانِ فِى جَمِیعِ الأشْیاءِ، وَ لَوْلَاهُمَا مَا قَامَتِ الدُّنْیا.2
«شمشیر و قلم، دو حاكم و آمر در همه چیزها هستند، و اگر آن دو نبودند دنیا بر پا نمىخاست.»
یعنى با قلم و كتابت و بیان علوم، و أیضاً با قوّه قهریه عادله فاضله، باید جهان را استوار ساخت.
بارى از آنچه كه سابقاً ذكر نمودیم، معلوم شد كه: نه تنها رسول اكرم صلَّى الله علیه و آله و سلّم منعى از كتابت به عمل نیاورده است، بلكه جِدِّى بلیغ در تدوین سنَّت داشتهاند، و به افراد لایق امر به كتابت نموده و در مواقع اذن و اجازه از آن ترخیص مىفرمودهاند.3
خطیب بغدادى در كتاب «تقیید العلم» با سند متّصل خود از فاید غلام عبید الله
- آيه ٢٦٩، از سوره ٢: بقره.
- «نُور الحقيقة و نَوْرُ الحديقة» تأليف حسين بن عبد الصّمد هَمْدانى از نوادگان حارث أعور هَمْدانى متولد ٩١٥ و متوفى ٩٨٥ هجريّه قمريّه، طبع اوّل مطبعه سيّد الشهداء عليه السّلام ايران- قم ص ١٠٧ تا ص ١١٠.
- در کتاب «آداب المتعلّمين»، آية الله خواجه نصير الدّين طوسى از کتاب «جامع المقدمات» طبع عبد الرّحيم ص ١٩٨ مىفرمايد: و سزاوار است که طالب علم پيوسته دفتر نوشتهاى را همراه داشته باشد تا مطالعه نمايد، و گفته شده است: من لم يکن الدّفتر فى کمِّهِ لم يثبت الحکمة فى قلبه. و سزاوار است که در اين دفتر مقدارى ورقه سفيد باشد و با خود دوات همراه داشته باشد که آنچه را که مىشنود بنويسد همان طور که پيغمبر صلَّى الله عليه و آله و سلّم به هلال بن يسار در هنگامى که براى وى تقرير علم و حکمت مىنمود فرمود: هَلْ مَعَک مِحْبَرَةٌ؟! «آيا همراه تو دوات وجود دارد؟!»