امام شناسی ج15
جلد پانزدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «اهمیت صحیفۀ سجادیه و تواتر آن»، «بررسی قیامهای شیعه در زمان اهل‌بیت» و «تفاوت نفوس اهل‌بیت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • روایاتی در ترغیب به کتابت و ثبت علم • اولین مصنف در اسلام امیرالمؤمنین علیه‌السلام و پس از او شیعیانش بودند • اهمیت صحیفۀ سجادیه و ضرورت انس با آن • تاریخچۀ تدوین صحیفه کاملۀ سجادیه و اثبات تواتر آن • مشروع بودن حق‌التألیف و حق الترجمه • ذکر «آل» در صلوات دلالت بر اتحاد نفوس امامان با پیامبر اکرم دارد • تعصب سنیان و تحریف روایات • قتل عام شیعیان و سوزاندن کتابخانه‌ها توسط برخی از اهل‌سنت • بحث از قیام علویان • شرح حالات و فضایل زید بن علی علیه‌السلام و قیام وی علیه ظلم • نقد نظریه محدث قمی در بازگو نکردن برخی حقائق مسلم تاریخی بخاطر مصلحت اندیشی پنداری • اختلاف نفوس ائمۀ طاهرین • خلقت مجرد و نورانی امامان توأم با اختیار • درباره عاشورا و شهادت حضرت علی‌اکبر و علی‌اصغر علیهما السلام
امام شناسی ج15
155پاسخ از این گفتار نیز به جهات مختلفی رجوع می‌کند که باید حتماً در یکایک آن جهات، جداگانه و مفصَّلًا بحث نمود:
جهت اوّل این است که: چون احتمال روایت عمید الرُّؤساء با ابن سَکون مساوی است و ترجیحی در میان وجود ندارد، لهذا این احتمال و اقوال دیگری که در سند صحیفه گفته‌اند، احتمالی بیش نیست. و بنابراین سند صحیفه از یقینی بودن به مرحله احتمال و شک سقوط می‌کند، و در برابر سند صحیفه به دست آمده که نویسنده و راوی آن معین می‌باشد، ارزش خود را از دست می‌دهد.
پاسخ: اوّلًا ـ چه گوینده حَدَّثنا عمید الرُّؤسا باشد، چه ابن سَکون، هیچ تفاوتی در اتقان سند صحیفه ندارد. چرا که هر دو شیعی و موثّق بوده‌اند، و از أعاظم و فحول علماء محسوب بوده‌اند.1
علم اجمالی سند در روایت، مانند علم تفصیلی در سند آن حجیت دارد. چه فرق می‌کند شما یقیناً بدانید: قائل حدّثنا عمید الرُّؤساء است، و یا قطعاً بدانید: ابن سَکون می‌باشد، و یا اینکه قطعاً بدانید: یکی از این دو نفر هستند و خارج از این دو نفر نمی‌باشند در حالی که در تعین و تشخّص هر کدام از آنها مشکوک باشید؟!
تنجیز علم اجمالی به مانند علم تفصیلی مگر در مباحث اصولیه به ثبوت نرسیده است؟!
آیا در روایاتی که سند آن می‌رسد به عَنْ أحَدِهِما علیهما السّلام، و شما می‌دانید: گوینده
- مرحوم میر داماد در شرح صحیفه خود ص ٤٥ گوید: عمید الدّین و عمود المذهب عمید الرّؤساء از أئمّه علماء أدب، و از أفاخم اصحاب ما رضی الله تعالی عنهم بوده است. و مرحوم سید نعمت الله جزائری در شرح صحیفه خود در ص ٢ گوید: علی بن سکون از ثقات علماء امامیّه بوده است. و آیة الله میرزا ابو الحسن شعرانی در شرح صحیفه خود ص ٢ گوید: هر دو از بزرگان علمای امامیّه‌اند. و در اجازه کبیره صاحب معالم بنا به نقل «بحار الانوار» طبع حروفی ج ١٠٩ ص ٢٧ آمده است که: علّامه، از پدرش، از سیّد فخّار از شیخ ابی الحسین یحیی بن بطریق و از شیخ امام ضابط بارع عمید الرّؤساء هبة الله بن حامد بن أحمد بن أیّوب جمیع کتابهای این دو عالم را روایت می‌کند.