Name: کتاب امام شناسی ج15 - PDF - علامه طهرانی
Availability: InStock
Author: علامه آیتاللَه سید محمدحسین حسینی طهرانی

امام شناسی ج15

149

هم همان اسقاط، نادرست بود، و هم همین افزودگی.
عَلِیٌّ خَیرُ الْبَشَرِ مَنْ أبَی فَقَدْ کفَر کلام رسول خداست که اهل سنّت نیز این روایت را نقل کرده‌اند، و ما در همین مجموعه آورده‌ایم‌¹.
آری! آری! این اعمال همه نتیجه جهل و حماقت می‌باشد که از درون جاهل می‌جوشد.
تقیید دوا ز جرْحْ مُطْلق کردن‌ *** هم جَذْرِ أصَمّ به فکر مُنْطِقْ کردن‌
جمع شب و روز در زمان واحد *** بتوان، نتوان علاج احمق کردن‌²
1. دوره علوم و معارف اسلام قسمت (٢): «امام‌شناسی» ج ١ ص ٢٤٣ با پنج عبارت مختلف و متّحد المعنی از طرق عامه.
2. از جمله ابیاتی است که عالم جلیل محمد رفیع ابن حاج عبد الواحد طبسی از طرف امیر محمد خان امیر خراسان شیعی مذهب در پاسخ نامه خشن و تهدیدانگیز و اهانت‌آمیز امیر بخارا: بیگخان معصوم بن دانیال در سنه ١٢٠٤ هجریّه قمریّه نوشته است و ما آن را از صفحه ٢٩ مجموعه مکتوب و جواب آن که خطّی است نقل کردیم. در «لغت نامه دهخدا»، ج ١٦ ص ٢٨٣ در لغت جَذْرِ أصَمّ گوید: [جَ رِ ا صَ م م‌] (ترکیب توصیفی). و آن است که او را جذر صحیح نباشد مانند عدد ده که جذر آن تقریباً سه و سُبْع باشد. (از کشاف اصطلاحات فنون) جذر أصمّ آن است که: هرگز حقیقت او به زبان در نیاید چون جذر ده، که هرگز عددی نتوان یافتن که او را اندر مِثل خویش زنی ده آید. و أصمّ کر بود. زیرا که جواب ندهد جوینده را تا نیابدش مگر به تقریب و نزدیک شدن با او بس («التّفهیم» ص ٤٢) آن چنان است هر عددی که چون آن را مجذور فرض کنند برای آن جذر سالم به هم نرسد مگر آنکه کسر درو واقع باشد چنانکه عدد ده که اگر برای آن جذر تجویز کنند سه عدد سالم و یک سبع باشد چون این را در نفس خودش ضرب کنند نه عدد سالم چهل و سه حصّه منجمله چهل و نه حصّه یک عدد حاصل آید. چون در کامل شدن ده عدد کسر شش جزو از چهل و نه جزو مذکور باقیمانده لهذا جذر مذکور تقریبی شد نه تحقیقی و چون این قسم جذر بر مجذور خود به دلالت صریح دال و ناطق نیست بلکه به اشارت تقدیر دلالت می‌کند پس گویا اصمّ است اگرچه أصمّ به فتحتین به معنی کر و ناشنواست لیکن چون کر مادرزاد را گنگی لازم است لهذا مجازاً به مقابله منطق که به ضمّ میم و کسر طای مهمله به معنی گویاست لفظ أصَمّ به معنی گنگ مستعمل می‌شود و جذر أصمّ محض مقابله منطق است و الّا جذر أصمّ سالم را وجود نیست (غیاث اللغات) و در «مطلق» ص ٢٨٤ گوید: جذر [جَ رِ مُ طِ] (ترکیب اضافی). همان جذر منطوق به است و آن جذری باشد که حقیقت مقدار آن دانسته آید و توان گفتن چون جذر صد که ده باشد. رجوع به جذر و جذر منطق شود. جذر منطق‌ [جَ رِ مُ طِ] (ترکیب اضافی). آن است که چون عدد سالم را در نفس خودش ضرب کنند عددی دیگر سالم پدید آید چنانچه عدد سه که چون سه را در سه ضرب کنند نه حاصل می‌شود و همچنین عدد چهار که چون چهار را در چهار ضرب کنند شانزده حاصل می‌شود پس در این هر دو مثال عدد سه و چهار جذر است و عدد نه و شانزده مجذور که هر دو عدد مُنطِق‌اند («غیاث اللغات» و «آنندراج») جذر منطق آن است که حقیقت او به زبان توان گفتن. و او را منطوق به نیز خوانند و مطلق و مفتوح یعنی گشاده، همچون سه نه را و چهار شانزده را («التّفهیم» ص ٤٢) و آن آن است که او را جذر صحیح باشد مثل عدد نه چه سه جذر آن است (از «کشّاف اصطلاحات فنون»).