
امام شناسی ج15
جلد پانزدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «اهمیت صحیفۀ سجادیه و تواتر آن»، «بررسی قیامهای شیعه در زمان اهلبیت» و «تفاوت نفوس اهلبیت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • روایاتی در ترغیب به کتابت و ثبت علم • اولین مصنف در اسلام امیرالمؤمنین علیهالسلام و پس از او شیعیانش بودند • اهمیت صحیفۀ سجادیه و ضرورت انس با آن • تاریخچۀ تدوین صحیفه کاملۀ سجادیه و اثبات تواتر آن • مشروع بودن حقالتألیف و حق الترجمه • ذکر «آل» در صلوات دلالت بر اتحاد نفوس امامان با پیامبر اکرم دارد • تعصب سنیان و تحریف روایات • قتل عام شیعیان و سوزاندن کتابخانهها توسط برخی از اهلسنت • بحث از قیام علویان • شرح حالات و فضایل زید بن علی علیهالسلام و قیام وی علیه ظلم • نقد نظریه محدث قمی در بازگو نکردن برخی حقائق مسلم تاریخی بخاطر مصلحت اندیشی پنداری • اختلاف نفوس ائمۀ طاهرین • خلقت مجرد و نورانی امامان توأم با اختیار • درباره عاشورا و شهادت حضرت علیاکبر و علیاصغر علیهما السلام
امام شناسی ج15
12«المیزان» استاد بزرگوار فقید ـ تغمّده الله فی رضوانه ـ بحثی مختصر به میان آمد، اینک از شرح و تفصیل درباره آن خودداری نموده، به ذکر روایاتی چند در فضیلت و اهمیت و عظمت کتابت از مرحوم آیة الله سید محسن امین عامِلی که در کتاب «مَعَادنُ الجواهرِ و نَزْهَةُ الْخَوَاطر» خود ذکر نمودهاند مبادرت مینمائیم: ایشان میگویند:
روایات و آثار وارده در فضیلت کتابت
در ترغیب بر کتابت، و وعده به ثواب جزیل بر نوشتن، بسیاری از آثار وارد است: از آن قبیل است آنچه از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم نقل شده است که فرمود: قَیدُوا الْعِلْمَ بِالْکتَابِ! «علم را به واسطه نوشتن مهار کنید!»
و أیضاً روایت شده است که: مردی از انصار عادتش این بود که: در حضور پیامبر مینشست، حضرت به او گفتند: اسْتَعِنْ بِیمینِک! وَ أوْمَی بِیدِهِ، أیْ خُطَّ! «از دست راستت کمک بگیر! و اشاره فرمود به دست او، یعنی: بنویس!»
و در حدیث آمده است: لَا تُفَارِقِ الْمِحْبَرَةَ! فَإنَّ الْخَیرَ فِیهَا وَ فِی أهْلِهَا إلَی یوْمِ الْقِیمةِ. مَنْ مَاتَ وَ مِیرَاثُهُ الْمَحَابِرُ وَ الاقْلَامُ دَخَلَ الْجَنَّةَ. «از دوات و مرکّب دان جدائی مگیر! زیرا که خیر در آن است و در صاحبانش تا روز قیامت. کسی که بمیرد و میراث وی دواتهائی و قلمهائی باشد، داخل در بهشت میگردد.»
و از حسن بن علی علیهما السّلام روایت است که: إنَّهُ دَعَا بَنِیهِ وَ بَنی أخِیهِ فَقَالَ: إنَّکمْ صِغَارُ قَوْمٍ وَ یوشِک أنْ تَکونُوا کبَارَ قَوْمٍ آخَرِینَ، فَتَعَلَّمُوا الْعِلْمَ! فَمَنْ لَمْ یسْتَطِعْ مِنْکمْ أنْ یحْفَظَهُ فَلْیکتُبْهُ وَ لْیضَعْهُ فِی بَیتِهِ!1
- این روایت را خطیب بغدادی در کتاب «تقیید العلم» ص ٩١ در باب ذکر الرّوایة عن الحسن بن علیّ بن أبیطالب در فصل دوم، از قسم ثالث: کتُب الصّحابة با سند متّصل خود از شرحبیل أبو سعد روایت کرده است که قال: دعا الحسن بن علیّ بنیه و بنی أخیه فقال: یا بَنیَّ و بنی أخی! إنّکم صِغار قوم یوشک أن تکونوا کبار آخرین. فتعلَّموا العلم. فمن لم یستطع منکم أنْ یرویه فلیکتبه و لیضعه فی بیته. و أیضاً با سند دیگر خود از أبو نُعَیم حافظ تا برسد به شرحبیل بن سعد که قال: جمع الحسین ـ بن علیّ بنیه و بنی اخیه فقال: یا بنیَّ! إنّکم الیوم صغار قوم أوشک أن تکونوا کبار قوم، فعلیکم بالعلم فمن لم یحفظ منکم فلیکتبه. این طور در این روایت است که گفت: جمع الحسین بن علیّ. و امّا قول صواب حسن است همان طور که اوّلًا ذکر نمودیم، و الله اعلم ـ انتهی قول خطیب. و أقول: هیچ بُعدی ندارد که این قضیّه دو بار توسّط آن امامین همامین صورت گرفته باشد. باری خطیب چون روایت اوّل را به پایان میرساند یوسف العشّ محقّق و معلّق کتاب در تعلیقه آن گوید: با عین این عبارت از یونس در «سنن» دارمی ج ١، ص ١٢٦ و «تاریخ بغداد»، ج ٦، ص ٣٩٩ و با سندی دیگر با اختلافی در لفظ در کتاب «جامع بیان العلم و فضله» ج ١، ص ٨٢، و بدون سند در «کنز العمّال» ج ٥، ص ٢٢٩ ازق در مدخل کر و مثل آن به اختصار در «علل الحدیث» ج ٢، ص ٤٣٨، تا آنکه گوید: و این خبر منسوب است به علیّ بن أبیطالب که مضمون آن را برای جوانانی از قریش فرمود: («ربیع الأبرار زمخشری»، ج ١، ص ١٢.
