امام شناسی ج15
جلد پانزدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «اهمیت صحیفۀ سجادیه و تواتر آن»، «بررسی قیامهای شیعه در زمان اهلبیت» و «تفاوت نفوس اهلبیت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • روایاتی در ترغیب به کتابت و ثبت علم • اولین مصنف در اسلام امیرالمؤمنین علیهالسلام و پس از او شیعیانش بودند • اهمیت صحیفۀ سجادیه و ضرورت انس با آن • تاریخچۀ تدوین صحیفه کاملۀ سجادیه و اثبات تواتر آن • مشروع بودن حقالتألیف و حق الترجمه • ذکر «آل» در صلوات دلالت بر اتحاد نفوس امامان با پیامبر اکرم دارد • تعصب سنیان و تحریف روایات • قتل عام شیعیان و سوزاندن کتابخانهها توسط برخی از اهلسنت • بحث از قیام علویان • شرح حالات و فضایل زید بن علی علیهالسلام و قیام وی علیه ظلم • نقد نظریه محدث قمی در بازگو نکردن برخی حقائق مسلم تاریخی بخاطر مصلحت اندیشی پنداری • اختلاف نفوس ائمۀ طاهرین • خلقت مجرد و نورانی امامان توأم با اختیار • درباره عاشورا و شهادت حضرت علیاکبر و علیاصغر علیهما السلام
مرتب سازی:
امام شناسی ج15
107محمّد بن شهاب از حضرت علی بن الحسین علیهما السّلام مناجاتی را که حاوی اشعاری میباشد، و با نفس خود مخاطبه و با پروردگارشان گفتگو دارند، و اوّل آن این است: یا نَفْسُ حَتَّامَ إلَی الْحَیوةِ سُکونُک1و2 با همه طولش ذکر میکند، و سپس
- این مناجات را بتمامها محدّث نوری در «صحیفه رابعه سجّادیّه» از ص ٢٩ تا ص ٣٨ و آیة الله امین عاملی در «صحیفه خامسه» از ص ٢٥٩ تا ص ٢٦٧ ذکر نمودهاند. هر دو بزرگوار از شیخ ابراهیم کفعمی در «بلد الامین» و گفتهاند: و ما آن را بتمامها تبرّکاً و تأسّیاً به شیخ حرّ عاملی ذکر میکنیم چون او ندبه دیگری را از امام علیه السّلام ذکر نموده است که اول آن آه وَانَفْساه است و در آخر «صحیفه ثانیه» آورده است و آن از نسخ این ندبه میباشد، و علّامه سندش را در اجازه به بنی زهره این طور آورده است: و از آنهاست ندبه ای برای مولانا زین العابدین علی بن الحسین علیهما السّلام که آن را حسن بن دربی از نجم الدّین عبد الله جعفر دوریستی از ضیاء الدّین ابو الرّضا فضل الله بن علی الحسینی در کاشان از ابو جعفر محمّد بن علی بن حسین مقری نیشابوری از حاکم ابو القاسم عبد الله بن عبد الله حَسْکانی از ابو القاسم علی بن محمّد عُمَری از ابو جعفر محمّد بن بابویه از ابو محمّد قاسم بن محمّد استرآبادی از عبد الملک بن ابراهیم و علی بن محمّد بن سنان از ابو یحیی بن عبد الله بن یزید مقری از سفیان بن عیینه از زهری روایت میکند که گفت: شنیدم از مولانا زین العابدین علیهالسّلام که با نفس خود محاسبه، و با خدای خود مناجات داشت و میگفت: یا نفس حتّام الی الْحَیَوةِ سُکونُک؟! تا آخر عبارت حضرت که: وَ اجعلنا من سکان دارِ النَّعیم برحمتک یا أرحم الرّاحمین میباشد. مرحوم امین پس از آن میگوید: اقول: ابن شهرآشوب در «مناقب» خود، مختصری از این ندبه را بدین صورت ذکر کرده است و گفته است: و از برای زهد حضرت سجاد علیه السلام برای تو همان بس است آنچه در صحیفه کامله و ندبههای مرویّه از او وارد است. از آن زمره میباشد آنچه را که زُهْری روایت نموده است: یا نفس حتّام إلی الحیاة سکونک، و إلی الدّنیا و عمارتها رکونک؟ أ ما اعتبرتِ بمن مضی من أسلافک و من وارته الارض من الُافک ـ الی قوله ـ : و ضمّتهم تحت التّراب الحفائر.
- باید دانست که: حَتّام از جهت رسم الخطّ باید با الف نوشته گردد. و محدّث نوری در «صحیفة رابعه» ص ٣٠ با یاء نوشته است (حتّی م) و آیة الله امین در «صحیفه خامسه» ص ٢٦٠: حتّی متی ذکر کرده است و در بین الهلالین حتّام را به عنوان نسخه بدل ذکر نموده است. و در هر صورت حتّام با ألف باید نوشته گردد. و در عبارت صحیفه أخیره به دست آمده نیز حتّام آمده است و معلّق آن جناب غلامعلی عرفانیان در تعلیقه گوید: صریحاً و واضحاً در دو موضع از مناجات مذکوره این طور وارد شده است و هیئت صحیح همین است چه به موجب قاعده صرف در صورت اتّصال الی و علی و حتّی به ماء استفهامیّه حرف آخر آنها بعد از حذف الفِ «ما» حتماً باید به صورت ألف نوشته شود. یعنی به صورت «إلام و عَلام و حتّام» یعنی غلط است نوشتن آنها به صورت «إلی مَ و علی م و حتّی م» و رضیّ در شرح شافیه (١٣٨ به بعد و قسمت اخیر آن معنون به باب الخطّ) حتی اعتراض دارد که: یاء مَتی را در اتّصال به ماء استفهامیّه چرا نباید مانند کلمات مذکوره با ألف نوشت؟!
و اجهوری صریحاً میگوید: «و لأجل اتّصال الحرف الجار لما الاستفهامیّة بها کتب نحو حتّام و عَلَام و إلامَ بألفات» (شرح منظومه رسم ضمن مجموعه شماره ١٢٧٩٢ محفوظ در کتابخانه آستان قدس، ورق دوم) و علّامه اثیر الدّین ابو حیّان اندلسی نیز به صراحت تمام میگوید: «فإن ولیت ما الاستفهامیّة حتّی أو إلی أو علی کتبن بالألف» (التّذییل و التکمیل أیضاً نسخه کتابخانه مذکور تحت رقم ٣٩٢٦ هجده ورق مانده به آخر نسخه) (جلد دوازدهم فهرست نسخههای کتب خطّی آستان قدس رضوی ص ٤١٤).