امام شناسی ج15

خدای انسان تقدّم عرضی ندارد. و چون تقدم خداوند تقدم علّت بر معلول می‌باشد، و انفکاک وجودی معلول از علت محال است بنابراین تمام عوالم تجرّد از أزل، و أبد، و لوح، و قلم، و ملکوت أعلی، و أسفل، و عالم قضا و قدر و مشیتِ هر کس با خود او بوده است، و انفکاکش محال می‌باشد.

 با وجودی که خود خدا با انسان معیت دارد، آیا متصوّر است که: این عوالم که واسطه فیض او می‌باشند جدا باشند، و میان انسان و خدا جائی را احراز نکنند؟! این معنی، معنی غلط است.

 و آفرینش أنبیاء و امامان به هزاران سال قبل همه درست است ولی قبلیت در اینجا قبلیت طولی است، نه عرضی و زمانی. قبلیت علّی بر معلولی است. قبلیت رُتْبی و تقدّم سببی است. و غیریت خلقت آنان نسبت به سایر افراد بشر نیز تمام است، اما آن غیریت در زیر چتر و خیمه اختیار بوده است، نه خارج از آن. بنابراین شما هم با اراده و اختیار، راه آنان را طی کن و از هوای نفس بیرون شو، این غیریت برای شما هم جاری و ساری می‌گردد. خداوند انبیا و أئمّه را غیر از سایرین قرار داده است، چون خود ایشان با اراده و اختیارشان غیر از خودشان گردیده‌اند.

 در راه صعود و عروج به عالم توحید، غیریت و کثرت و دوگانگی در افعال و صفات در میان همه افراد بشر امری است ضروری و حتمی. در عالم وصول و فناء در ذات احدیت، ابداً امکان کثرت و دوئیت معنی ندارد. در آنجا خداست و بس، ولایت کلّیه است و بس. کلُّنَا محمَّد، أوَّلنا محمّد، آخرنا محمّد، راجع به آنجاست. در آنجا چنان تابش نور قاهره ذات احدیت قوّت دارد که نامها از میان می‌رود. در آنجا محمد به عنوان محمد نیست. علی با اسم علی وجود ندارد. فاطمه جدای از حسن و حسین نمی‌باشد هر یک از امامان تا حضرت امام حیّ و غائب از أنظار عامّه، تمایز و تفارقی ندارند. همه نور بَحْت، و شعاع صِرف، و درخشش خورشید سماء توحید می‌باشند که همچون نور گسترده و پهن‌شده آفتاب بدون جهت و اندازه متّصل به خورشید بوده، و غیر از لفظ مجرّد نور برای آن نامی نمی‌توان نهاد.