امام شناسی ج15

«تنقیح المقال» ذکر کرده است بدان اکتفا می‌نمائیم. وی گوید: زید بن موسی الکاظم علیه السّلام: من بر احوال او واقف نگردیدم مگر بر روایت کلینی در باب فرق میان دعوی حق و باطل در باب امامت از کتاب «کافی» از موسی بن محمد بن اسمعیل بن عبد الله بن عبید الله بن عباس بن علی بن أبیطالب علیه السّلام که گفت: حدیث کرد برای من جعفر بن زید بن موسی از پدرش از پدرانش علیهم‌السّلام.

 و این زید همان زید معروف به زید النّار است که در مدینه خروج کرد، و آتش زد، و به قتل رسانید، و پس از آن به بصره رفت در سنه ١٩٦. و أبو الفرج گوید: چون محمد بن ابراهیم بن اسمعیل طَبَاطَبَا پسر ابراهیم بن حسن بن حسن که با أبو السَّرَایا در کوفه بود بمرد، و این محمد امام زیدیه و صاحب دعوت بود، بعد از وی مردم محمد بن زید بن علی علیه السّلام را به ولایت بر خود برگزیدند و زیدیه با او بیعت کردند و عمَّالش را در آفاق پراکنده نمود. و ولایت اهواز را به زید بن موسی بن جعفر علیهما السّلام داد. او از بصره عبور کرد، و ولایت آنجا به دست علی بن جعفر بن محمد عبّاسی بود. لهذا خانه عبّاسیین را در آنجا آتش زد، و به همین جهت به زید النّار ملقّب گردید. ـ انتهی.

کیفیت خروج زید بن علی علیه السّلام‌

 امَّا بعضی از سیره‌نویسان خلاف این را گفته‌اند. وی گفته است: چون أمر أبو السَّرَایا در کوفه رونق گرفت، زید بن موسی وارد کوفه شد، و أبو السَّرَایا وی را به ولایت کوفه بر گماشت. چون امر أبو السَّرایا واژگون شد و اصحابش پراکنده شدند، زید بن موسی مختفی گردید.

 در این حال حسن بن سهل، دنبال او می‌گشت تا وی را بجوید، چون مکانش را به او نمودند، او را حبس کرد. و زید پیوسته در محبس بغداد باقی بود تا ابراهیم بن مهدی معروف به‌ ابن شَکلَة ظهور کرد و اهل بغداد به حسن جسارت کردند، و زید را از زندان بیرون آوردند.

 زید به مدینه رفت و آتش زد و کشت، و مردم را به بیعت با محمد بن جعفر بن محمد فرا می‌خواند. مأمون سپاهی را به جنگ او گسیل داشت. زید اسیر شد و وی‌