امام شناسی ج15

مرتبه اسنای از مجد و مقام رسیده‌اند و در ذروه عالی از شرف مسکن گرفته‌اند. از ایشان است جدِّ أعلای آنان: زید شهید.¹

توبیخ امام رضا علیه السّلام زید بن موسی را درباره خروج او

 و أیضاً درباره زید بن موسی بن جعفر علیهما السّلام گوید: و آنچه را که أبو نُعَیم و خطیب از حضرت امام رضا علیه السّلام نقل کرده‌اند که: برادرش: زَید را توبیخ کرد در وقتی که بر مأمون خروج کرد، هنگامی که حضرت به او گفت: مَا أنْتَ قَائِلٌ لِرَسُولِ اللهِ؟! أغَرَّک قَوْلُهُ: إنَّ فَاطِمَةَ أحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَحَرَّمَهَا اللهُ وَ ذُرِّیتَهَا عَلَی النَّارِ؟!

 إنَّ هَذَا لِمَنْ خَرَجَ مِنْ بَطْنِهَا لَا لِی وَ لَا لَک! وَ اللهِ مَا نَالُوا ذَلِک إلَّا بِطَاعَةِ اللهِ. فَإنْ أرَدْتَ أنْ تَنَالَ بِمَعْصِیتِهِ مَا نَالُوهُ بِطَاعَتِهِ إنَّک إذاً لَاکرَمُ عَلَی اللهِ مِنْهُمْ!

 «تو به پیغمبر چه خواهی گفت؟! آیا گفتار پیامبر تو را فریفته است که: حقّاً فاطمه به پاس آنکه عصمت خود را حفظ نمود، خداوند او و ذرّیه او را بر آتش حرام کرده است؟!

 این کلام راجع به کسانی است که از شکم او بیرون آمده‌اند. نه برای من می‌باشد و نه برای تو! قسم به خدا، ایشان آن مقام را حائز نگشته‌اند مگر به اطاعت از خداوند. و علیهذا اگر تو می‌خواهی به معصیت خدا به دست آوری آنچه را که ایشان از راه طاعت خدا به دست آورده‌اند، در این صورت تو در نزد خداوند گرامی‌تر از آنان خواهی بود!»

 این پاسخ حضرت امام رضا به زَید از باب تواضع و ترغیب بر طاعات و گول نخوردن به مناقب و فضایل انسان است گرچه بسیار باشد، همان طور که اصحاب رسول الله آنهائی که بهشتی بودنشان یقینی بود، در عین حال در نهایت خوف و غایت مراقبه بوده‌اند. و گرنه لفظ ذرّیه اختصاص به کسانی که از بطن فاطمه خارج شده‌اند ندارد، و در زبان عرب عمومیت دارد.