امام شناسی ج15

 زید بن علی بن الحسین بن علی أبیطالب‌ (علیهم السلام) دارای کتاب قرائت امیر المؤمنین علیه السّلام می‌باشد که آن را عمر بن موسی رجهی زیدی‌ از وی روایت نموده است. و زید از پدرش صحیفه کامله را روایت می‌کند که آن را حضرت سجاد بر او املاء کرد.

 و شهادت زید در سنه یکصد و بیست و دو بوده است.¹

 زید مردی عالم و زاهد و عابد و بی اعتنا به زخارف دنیا و شجاع و أبیّ النَّفس و سَخی و اهل بذل و ایثار و قاری قرآن بود، و از حضرت باقر العلوم علیه السّلام که برادر بزرگ او بودند اگر بگذریم به فضل و علم و حکمت و مَجْد و کرامت و سؤدد و عُلُوِّ مقام و منزلت او کسی یافت نمی‌شد، نه در بنی هاشم و نه در غیر ایشان.

 دوست و دشمن به فضل و علم و اصالت و نبوغ وی معترف بوده، و حتی در میان اهل خلاف و عامّه، وی را به تکریم و تمجید یاد می‌کنند.

 شیخ محمد ابو زُهْرَه‌ عالم بزرگ معاصر مصری یکی از مؤلّفاتش را اختصاص به او داده است و کتابی قطور به عنوان: «الإمام زَید» (حیاته و عصره و آراؤه) تدوین نموده است.

 او در اوّل مقدّمه‌اش بر این کتاب به عنوان تمهید فقط دو عبارت از زید حکایت می‌کند، و پس از آن دست به شرح و تفصیل درباره حیات او و عصر او و افکار و شهادت او می‌زند:

 ١ ـ زید بن علی چون برای جهاد خروج کرد، اصحابش را بدین گونه مخاطب ساخت:

 إنِّی أدْعُو إلَی کتَابِ اللهِ وَ سُنَّةِ نَبِیهِ وَ إحْیاءِ السُّنَنِ وَ إمَاتَةِ الْبِدَعِ! فَإنْ تَسْمَعُوا یکنْ خَیراً لَکمْ وَ لِی، وَ إنْ تَأْبَوْا فَلَسْتُ عَلَیکمْ بِوَکیلٍ!²

 «حقّاً و تحقیقاً من شما را فرا می‌خوانم به کتاب خدا، و سنّت پیغمبرش، و زنده‌