امام شناسی ج14
جلد چهاردهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تدوین حدیث نزد شیعه و اهل‌سنت» و «بحثی مبسوط در عدم تحریف قرآن» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • اهمیت تدریس و کتابت • منع عمر از كتابت حديثِ پيامبر • منع عمر از كتابت بر اساس اغراض سياسى بوده است • آفات اعتقاد به «حسبنا كتاب الله» • دلایل نیاز به سنّت پیامبر و همچنین شواهد بسیار تاریخی بر مطلوبیت کتابت حدیث • اعتراف أحمد أمين به غلط بودن خلافت أبو بكر و عمر، و مطاعن عثمان • اعترافات احمد امين به منع عمر از وصیت پیامبر در مرض موت • بحثی مفصل در عدم تحریف قرآن، و نقد و بررسی ادلۀ قائلان به تحریف • نقدی بر مکتب اخباری • بحثی مشروح دربارۀ تدوین حدیث در نزد اهل سنت • ابحاثی درباره روایات اسرائیلیات، روایات ابوهریره و مانند آن • کتابهایی غیر از قرآن که در خانۀ اهل‌بیت بوده است
امام شناسی ج14
33نمود؟! گفت: با نوشتن آن!»
و در بعضى از آنها با این عبارت است: قَالَ: کُنْتُ أکْتُبُ کُلَّ شَىْ‌ءٍ أسْمَعُهُ مِنْ رَسُولِ اللَهِ صلى اللَه علیه و آله، اُریدُ حِفْظَهُ. فَنَهَتْنِى قُرَیشٌ، فَقَالُوا: إنَّکَ تَکْتُبُ کُلَّ شَىْ‌ءٍ تَسْمَعُهُ مِنْ رَسُولِ اللَهِ صلى اللَه علیه و آله وَ رَسُولُ اللَهِ بَشَرٌ یَتَکلَّمُ فِى الْغَضَبِ وَ الرِّضَا!1 فَأمْسَکْتُ عَنِ الْکتَابِ فَذَکَرْتُ ذَلِک لِرَسُولِ اللَهِ صلى اللَه علیه و آله؛ فَقَالَ: اکْتُبْ فَوَ الَّذِى نَفْسِى بِیَدِهِ، مَا خَرَجَ مِنِّى إلَّا حَقٌّ. «گفت: عادت من این طور بود كه تمام مطالبى را كه از رسول خدا صلى اللَه علیه و آله مى‌شنیدم مى‌نوشتم و مى‌خواستم آنها را از بَرْ كنم. قریش مرا از این عمل منع نمودند و گفتند: تو هر چیزى را كه از رسول خدا صلى اللَه علیه و آله مى‌شنوى مى‌نویسى، در حالى كه رسول خدا هم بشرى است كه سخنانش در دو حال مختلف خشنودى و غَضَب است! من به علّت نهى قریش، دست از نوشتن برداشتم و آن را براى آن حضرت بازگو كردم. فرمود: بنویس! سوگند به آن كسى كه جان من در دست اوست از زبان من بیرون نمى‌آید مگر سخن حق.»
و در بعضى وارد است: فَأَسْتَعِینُ بِیدى مَعَ قَلْبِى؟ قَالَ: نَعَمْ! «آیا من براى حفظ آن احادیث با دستم براى همراهى با حافظه‌ام مدد بجویم؟ فرمود: آرى!»
و در بعضى وارد است: شَبِّکُوهَا بِالْکَتْبِ!2 «آن مطلب را براى حفظ و نگهداریش با نوشتن در شبکه و دام درآورید!»
خطیب شش روایت با إسناد متّصل خود از أبوهریره آورده است كه: «هیچ كس از اصحاب رسول خدا صلى اللَه علیه و آله روایتش از من بیشتر نیست جز عبد اللَه بن عَمْرو كه او
- مقصود از قريش در اينجا خصوص ابوبکر و عمر و دستجات و طرفداران آنها بوده‌اند؛ به قرينه اينکه هر جا در روايات مطلبى به عنوان قريش مخالف با رسول خدا نقل شده است آنها بوده‌اند؛ و نيز از مُفاد ساير احاديث که ايشان رسول خدا را در امور دنيوى خطاکار مى‌پنداشتند- عياذاً باللَه و خود را ذورأى قلمداد مى‌نمودند. و سابقاً هم ديديم مراد عمر از اينکه مى‌گفت: قريش زير بار على نمى‌رود، خودش بوده است! و از قرائن مختلفه ديگر نيز به دست مى‌آيد.
- «تقييد العلم» ص ٧٤ تا ص ٨٢.