امام شناسی ج14

(و نام كتابها را برد) و در این صورت راه خلافى نپیموده‌ایم!

 آیة اللَه گفت: این شهرت آیا در میان شیعه است یا در سر زبانهاى معاندین آنها كه به ایشان نسبت مى‌دهند؟! و این كتابها آیا كتب شیعه است یا كتب مخالفین آنها كه در مرام و عقیده با آنان خلاف دارند؟!

 وى گفت: از فلان كتاب و فلان كتاب!

 آیة اللَه گفت: آن كتابها از مصادر تاریخ اهل تسنّن است نه شیعه؛ و در آن مطالب اغراض سیاسى و تعصّبات مذهبى به كار رفته است. آنگاه خصوص آن اغراض را یك یك برشمرد به طورى كه أحمد أمین از وسعت اطلاعات ایشان در شگفت ماند.

 آنگاه مرحوم آیة اللَه گفت: قاعدۀ تحقیق براى عقائد و آداب و رسوم و اعمال هر قوم آن است كه باید از خودشان تحقیق به عمل آورد و از داخلشان استعلام نمود نه از خارج و از زبان قومى كه مخالف آنها مى‌باشند. و در این طریقۀ مُسَلَّمه امروزه میان دانشمندان جهان اختلاف نیست. هر محقّقى كه مى‌خواهد از عقیده و آداب جماعتى چیزى به دست آورد و بنویسد، حركت مى‌كند، قارّه‌ها مى‌پیماید تا به خود آن جماعت مى‌رسد و از درون، ایشان را ملاحظه و مشاهده مى‌كند و از خودشان تحقیق به عمل مى‌آورد. شما كدام یك از كتب شیعه را از صدر اسلام تا به حال از كتاب ... و كتاب ... و ... مطالعه كرده اید؟ و سپس در برابر آراء و عقائد شیعه قلمفرسائى نموده اید؟!

 أحمد أمین گفت: از كتب شیعه در دسترس ما چیزى نیست!

 آیة اللَه گفت: این هم یك مصیبت بزرگ! چرا نیست؟! و چرا نباید بوده باشد؟! من كه یك طلبه هستم، در همین مدرسۀ محقّر اینك پنج هزار جلد كتاب در مكتبه موجود است كه در دسترس جمیع طلّاب قرار دارد. از تمام انواع كتب صحاح و سُنَن و تواریخ اهل تسنّن در نزد ما بِأَنواعِها و أقسامِها و أنواع طبعها موجود است، چرا كه براى تحقیق و بررسى كامل براى ما لازم است. آیا براى جامعه عامّه و اهل‌