امام شناسی ج14
جلد چهاردهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تدوین حدیث نزد شیعه و اهلسنت» و «بحثی مبسوط در عدم تحریف قرآن» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • اهمیت تدریس و کتابت • منع عمر از كتابت حديثِ پيامبر • منع عمر از كتابت بر اساس اغراض سياسى بوده است • آفات اعتقاد به «حسبنا كتاب الله» • دلایل نیاز به سنّت پیامبر و همچنین شواهد بسیار تاریخی بر مطلوبیت کتابت حدیث • اعتراف أحمد أمين به غلط بودن خلافت أبو بكر و عمر، و مطاعن عثمان • اعترافات احمد امين به منع عمر از وصیت پیامبر در مرض موت • بحثی مفصل در عدم تحریف قرآن، و نقد و بررسی ادلۀ قائلان به تحریف • نقدی بر مکتب اخباری • بحثی مشروح دربارۀ تدوین حدیث در نزد اهل سنت • ابحاثی درباره روایات اسرائیلیات، روایات ابوهریره و مانند آن • کتابهایی غیر از قرآن که در خانۀ اهلبیت بوده است
مرتب سازی:
امام شناسی ج14
263و بنابراین اصولًا جفر ربطى و اتّصالى با علم به غیب ندارد.
و طرفه آن است كه: عالم كبیرى از علماءِ حنفى كه شریف جُرجانى باشد قائل به اوّل است و میگوید: جفرى كه نزد أهل البیت مىباشد از آن استخراج حوادث غیبیه میگردد.
و عالمى كبیر از علماءِ إمامیه كه سید محسن أمین باشد با او در این جهت مخالفت نموده و قائل به دوّم است و میگوید: جفر علم حلال و حرام است فقط.
جُرْجانى در كتاب «مَواقِف و شرح آن» ج ٦، ص ٢٢ عین این عبارت را ذكر كرده است:
«جفر و جامعه دو كتاب مىباشند براى علىّ رضى اللَه عنه؛ و در آنها بر طریقه علم حروف، حوادث تا انقراض عالم ذكر گردیده است، و أئمّه معروف و مشهور از اولاد وى آنها را میدانستند و بدانها حكم میكردند.»
و سید محسن امین در كتاب «نَقْضُ الْوَشِیعَة» ص ٢٩٥ گوید: جفر علمى از علوم نیست اگرچه بسیارى توهّم نمودهاند، و مبنى بر جداول حروف نمىباشد. در این مورد نه خبرى وارد گردیده است و نه روایتى (تا آنكه میگوید) و لیكن مردم در تفسیر آن گشاد بازى نمودهاند و راجع به آن مطالبى را گفتهاند كه به مستندى استناد ندارد، همان طور كه شأن و حال مردم در این گونه امور این گونه مىباشد.
و در «أعیان الشّیعة» قسم أوّل از ج، ص ٢٤٦ طبع ١٩٦٠ گوید: ظاهر از أخبار آن است كه: جفر كتابى است كه در آن علوم نبویه از حلال و حرام و آنچه مردم در أحكام دینشان و صلاح دنیاشان بدان نیازمندند مىباشد.1
- در تعليقه اخير دانستيم که: در طبع دوّم «أعيان الشّيعة» جمله: و الإخبار عن بعض الحوادث را اضافه دارد و در طبعى که مغنيّه از آن نقل کرده ساقط شده است.