امام شناسی ج14
جلد چهاردهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تدوین حدیث نزد شیعه و اهلسنت» و «بحثی مبسوط در عدم تحریف قرآن» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • اهمیت تدریس و کتابت • منع عمر از كتابت حديثِ پيامبر • منع عمر از كتابت بر اساس اغراض سياسى بوده است • آفات اعتقاد به «حسبنا كتاب الله» • دلایل نیاز به سنّت پیامبر و همچنین شواهد بسیار تاریخی بر مطلوبیت کتابت حدیث • اعتراف أحمد أمين به غلط بودن خلافت أبو بكر و عمر، و مطاعن عثمان • اعترافات احمد امين به منع عمر از وصیت پیامبر در مرض موت • بحثی مفصل در عدم تحریف قرآن، و نقد و بررسی ادلۀ قائلان به تحریف • نقدی بر مکتب اخباری • بحثی مشروح دربارۀ تدوین حدیث در نزد اهل سنت • ابحاثی درباره روایات اسرائیلیات، روایات ابوهریره و مانند آن • کتابهایی غیر از قرآن که در خانۀ اهلبیت بوده است
مرتب سازی:
امام شناسی ج14
262عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ.1
گفتار مغنیه در باره جفر
شیخ محمّد جواد مغْنِیه در كتاب «الشّیعة و التّشیع» آورده است:
الْجَفْر:
در بعضى از مؤلَّفات أهل سنّت و شیعه وارد است: كه در نزد اهل بیت علم جفر است، و ایشان آن را از هم، امامى از امام دیگر، تا برسد به جدّشان رسول اعظم صلى اللَه علیه و آله و سلّم به ارث مىبرند. و از كتب أهل سنّت كه در آن علم جفر ذكر گردیده است «مَوَاقِفِ» إیجى، و شرح آن از جُرْجَانى حَنَفى، و دیگر «فُصُول المُهِمّة» ابن صَبَّاغ مالكى است. و أبو العلاء مَعَرِّى در اینجا گوید ...
(در اینجا مرحوم مغنیه دو بیت او را كه ما از «اعیان الشّیعة» در صفحه ٢٥٣ نقل كردیم آورده است و پس از آن گوید:) و افرادى از أهل سنّت و شیعه این را نفى نمودهاند و معتقد نشدهاند كه: چیزى به اسم جفر در نزد اهل بیت و در نزد غیر ایشان وجود داشته است.
علم جفر كدام است؟
كسانى كه قائل به وجود جفر شدهاند در تفسیر معنى آن با هم اختلاف كردهاند:
بعضى گفتهاند: جفر عبارت است از: نوعى علم حروف كه از آن شناسائى و علم وقایع و حوادث در زمان مستقبل را استخراج مىكنند.
و بعضى گفتهاند: جفر كتابى است از پوست2 كه در آن بیان حلال و حرام و اصول احتیاجات مردم از احكامى كه در آن صلاح دینشان و دنیایشان مىباشد3 وجود دارد.
- آيه ٦، از سوره ٤٩: حجرات: «اى کسانى که ايمان آوردهايد، اگر فاسقى براى شما خبرى را بياورد، درباره آن تحقيق به عمل آوريد مبادا آنکه از روى کلام وى به گروهى گزندى رسانيد آنگاه در برابر کار واقعشده خود دچار ندامت گرديد!»
- در تعليقه آورده است: جفر در أصل لغت بچه گوسفند است چون بزرگ گردد و علفخوار شود. سپس آن را براى پوست گوسفند استعمال کردهاند.
- عبارت مرحوم سيّد محسن امين در «أعيان الشّيعة» طبع دوّم سنه ١٣٦٣ هجرى قمرى (١٩٤٤ ميلادى) در جلد اوّل ص ٣٤٧ «و خبر دادن بعضى از حوادث» را بر آن اضافه دارد. عبارت وى اين است: أقول: الظّاهرُ من الاخبارِ أنّ الجفرَ کتابٌ فيه العلومُ النّبويّةُ من حلالٍ و حرامٍ و أحکامٍ و اصول ما يَحتاجُ النّاسُ إليه فى أحکامِ دينِهم و ما يُصلِحُهُم فى دنياهُم و الإخبار عن بعضِ الحوادث. و ليکن اين جمله أخير در طبع ١٩٦٠ حذف شده است، و همان طور که در ص ٢٦١ گذشت: اين طبع محرَّف و از درجه اعتبار ساقط است و نبايد مصدر براى أبحاث علميّه قرار گيرد. بنابراين، إسناد مغنيّه عبارات آن را به مؤلّف «أعيان الشّيعة» تمام نيست.