امام شناسی ج14

است از دروغهاى ساخته و پرداخته و اكاذیب مختلقه كه ما به ذكر آنها در اینجا تطویل سخن نمى‌دهیم.

 سپس اشاره نموده است به آنچه در «كشف الظّنون» و «مقدّمه» ابن خلدون آمده است، و به دنبال آن گفته است: تمام این مطالب نزد ما ساختگى و باطل و موضوع مى‌باشد. و گفتار درباره جفر اسلوبى است از أسالیب قصص و مبالغه و داستانسرائى، و ما گمان نداریم كه: عِلْم ما کانَ و ما یکون‌ چیزى باشد كه گنجایش آن را یا گنجایش رمز آن را پوست گاوى داشته باشد ـ تا آخر كلامش.

گفتار علّامه محسن امین درباره جفر

 مرحوم امین فرموده است: أقُولُ: ظاهر أخبار آن است كه: جفر كتابى است كه در آن علوم نبویه از حلال و حرام و احكام و اصول احتیاجات مردم در احكام دینشان و آنچه ایشان را به صلاح در آورد در امر دنیایشان، و اخبار از بعضى حوادث، موجود است و ممكن است در آن تفسیر بعضى از متشابهات قرآن مجید آورده شده باشد.

 و امّا به شمار آوردن جفر را به عنوان علمى از علوم كه استنباط بشود از آن حوادث غیبیه همان طور كه از «كشف الظّنون» و غیر آن از آنچه گذشت به دست آمد؛ و همان طور كه در اذهان بعضى از مردم ارتكاز دارد، پس ما بر چیزى كه آن را تأیید كند دست نیافتیم.

 و عَلَى أىّ تقدیر وجود كتابى مُسَمَّى به جفر منسوب به أمیر المؤمنین على علیه السّلام در میان شیعه و سنّى جاى گفتار نمى‌باشد و طرفین در برابر آن سر تسلیم فرود آورده‌اند همچنان كه از آنچه ذكر كردیم معلوم شد.

ردّ علّامه امین بر رافعى در اتهامات وى‌

 بنابراین، گفتار رافعى كه مى‌گوید: تا جائى كه قرآن را روافض با جفر تفسیر نموده‌اند، تا آخر آنچه را كه از كوزه‌اش تراوش كرده است ـ آن كوزه‌اى كه ممكن نیست از آن بتراود مگر همان چیزى كه در آن است ـ ، این نسبت رافعى به شیعه از سَخافت رأى و زشتى ادّعائى است كه در مدّعاى خود نموده است. زیرا:

 اوَّلًا شیعه قرآن را با جفر تفسیر ننموده است بلكه همان طور كه علماء مسلمین‌