امام شناسی ج14

مى‌ریخت، و فایده‌اى هم نداشت.

 ایشان حضرت را داراى علوم برترى از خود مى‌دیدند؛ ولى زیر بار این علم نمى‌رفتند، و جاهلانه دست به كار مى‌زدند. در این روایات اخیر دیدیم كه سخن از اولاد حسن یعنى عبد اللَه بن حسن بن حسن بن علىّ بن أبى طالب علیه السّلام زیاد به میان آمد و حضرت مى‌فرمودند: ما داراى علم جَفْر مى‌باشیم و نیز علوم بالاتر از آن كه ابداً اولاد حسن مُثَنَّى از آن خبر ندارند.

 از استشهاد حضرت به داشتن جامعه كه علم احكام است تا روز قیامت، و از داشتن جَفْر كه علم به وقایع و حوادث و مغیبات است خوب ظاهر مى‌شود كه: جَفْر مخصوص علم به حوادث آینده و استكشاف امور غیبیّه مى‌باشد كه بنى حسن از آن عارى بودند. و لهذا مى‌بینیم كه: راویان بالأخص در مقام بیان جفر از حضرت مى‌پرسند: آیا اولاد حسن از این جفر شما مطّلعند یا نه؟!

 بنابراین از مجموع مطالب وارده به دست آمد كه: جفر علمى است جداگانه، مربوط به علوم مسائل حلال و حرام نیست، و در برابر و مقابل جامعه قرار دارد، و نمى‌توان آن دو را در هم ادغام نمود؛ و به واسطۀ آنكه امروزه اصول صحیحۀ آن در دسترس عامّه نیست نمى‌توان اصل صحیح آن را از أمیر المؤمنین علیه السّلام هم انكار كرد، و براى او كتابى را كه از پوست بوده، و داراى خصوصیّت استكشاف مغیبات بوده منكر گردید، و بر این مطلب كه شیعه و عامّه بدان معترفند كه اهل بیت داراى علوم غیبیّه بوده‌اند كه از نفوس مطهرۀ آنها تراوش مى‌نمود، خطّ بطلان كشید.

گفتار علماء دربارۀ جفر

 عالم جلیل آیة اللَه سید محسن أمین حُسَینى عاملى در كتاب «أعْیانُ الشِّیعة» فصل مشبعى دربارۀ جفر أمیر المؤمنین علیه السّلام ایراد نموده است. او مى‌گوید:

 از مؤلَّفات أمیر المؤمنین علیه السّلام جفر است. و در «مجمع البحرین» گوید: در حدیث آمده است: أمْلَى رَسُولُ اللَهِ صلى اللَه علیه و آله عَلَى أمیرِ الْمُؤمِنینَ علیه السّلام الجَفْرَ وَ الْجَامِعَةَ. «رسول خدا صلى اللَه علیه و آله بر أمیر المؤمنین علیه السّلام جفر و جامعه را املاء نمودند.»

 و در حدیث، آن دو تفسیر شده‌اند به‌ إهَابِ مَاعِز و إهَابِ کبْش‌ (پوست و یا