امام شناسی ج14

این است علم.»

 حضرت فرمود: لَیسَ هَذَا هُوَ الْعِلْمَ، إنَّمَا هُوَ أثَرٌ عَنْ رَسُولِ اللَهِ صلى اللَه علیه و آله إنَّ الْعِلْمَ الَّذِى یَحْدُثُ فِى کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیلَةٍ¹.

 «این علم نیست، این أثرى است كه از رسول خدا صلى اللَه علیه و آله رسیده است. علم واقعى و حقیقى آن علمى است كه در هر روز و در هر شب براى ما پیدا مى‌شود.»

 و أیضاً در «بصائر الدّرجات» از ابراهیم بن هاشم، از برقى، از ابن سَنان یا غیر او، از بِشر، از حمران بن أعْیَن روایت است كه گفت: به حضرت صادق علیه السّلام گفتم: نزد شما تورات و انجیل و زبور و آنچه در صحیفه‌هاى پیشین است: صحیفه‌هاى ابراهیم و موسى، موجود است؟! گفت: آرى!

 گفتم: إنَّ هَذَا لَهُوَ الْعِلْمُ الأکْبَرُ «تحقیقاً این علم، علم اكبر است.»

 حضرت فرمود: یا حُمْرَانُ! لَوْ لَمْ یَکُنْ غَیرُ مَا کَانَ، وَ لَکِنْ مَا یَحْدُثُ بِاللَّیْلِ وَ النَّهَارِ عِلْمُهُ عِنْدَنَا أعْظَمُ‌².

 «اى حمران! اگر ما علمى غیر از آن نداشتیم، آن علم أكبر بود، و لیكن علم به آنچه كه در شب و روز حادث مى‌گردد، براى ما اعظم است.»

تفسیر علّامۀ مجلسى (ره) دربارۀ علم اعظم امامان‌

 در اینجا مجلسى براى توضیح و تبیین این روایت، و رفع اشكالى كه أحیاناً ممكن است وارد شود بیانى دارد. او مى‌گوید:

 بَیَانٌ: معنى لَوْ لَمْ یَكُنْ این است: اگر نبود براى ما غیر از آن علمى كه براى سابقین از پیغمبران بود، آن علم مذكور، علم اكبر بود، و لیكن آن علمى كه براى ما حادث مى‌گردد آن علم اكبر است.

 آنگاه مى‌گوید: من مى‌گویم كه: در اینجا اشكال قویّى موجود است و آن اینكه: از آنجائى كه روایات بسیارى دلالت دارند بر آنكه پیغمبر ما صلى اللَه علیه و آله علم وقایع پیشین‌