امام شناسی ج14

 (ساقه‌هاى بدون برگ درخت خرما، و سنگهاى سپید نازك، و كتفهاى شتر و گاو، و پوستهاى چرمین، و أوراق كاغذ) نوشته شده بود؛ و براى ملحق كردن آیات نازلۀ متفرّقه در سوره‌هائى كه با آنها مناسبت داشتند.

 و جمع دوم كه به جمع عثمانى مشهور است، عبارت بود از: ردّ مصاحف منتشره از جمع أوّل پس از عروض تعارض نُسَخ و اختلاف قِراءَات بر آن نُسَخ، به مصحف واحدى كه مجمعٌ علیه باشد، سواى كلام زَید بن ثابت كه گفت: من آیۀ: مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَهَ عَلَيْهِ‌ ـ الآیة «در میان مؤمنین بعضى از مردان مى‌باشند كه به آنچه با خداوند عهد بستند به صدق و راستى عمل نمودند» را در مصحف در سوره أحزاب قرار دادم؛ چونكه پانزده سال مصاحف منتشره قرائت مى‌شد و در آنها این آیه نبود.

 بُخارى روایت كرده است از ابن زبیر كه گفت: من به عثمان گفتم: وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً «و آن مردانى كه از شما مى‌میرند و زنهائى از خود بجاى مى‌گذارند» را آیۀ دیگر نسخ كرده است، پس چرا آن را مى‌نویسى یا وا مى‌گذارى؟! گفت: اى برادرزاده‌ام! من چیزى را از مكان خودش تغییر نمى‌دهم.

 و آنچه را كه نظر حُرّ آزاد و صائب در امر این روایات و دلالتشان به دست مى‌دهد ـ و این روایات عمدۀ دلیل ما در این باب مى‌باشند ـ آنست كه: آنها روایاتى آحاد و غیر متواتر هستند و لیكن محفوف به قرائن قطعیّه مى‌باشند. به علّت آنكه پیغمبر ما صلى اللَه علیه و آله آنچه را كه از پروردگارش به وى نازل شد، بدون آنكه كمترین چیزى را از آن كتمان نماید، براى مردم تبلیغ كرد، و دَأب و دَيْدَنَش آن بود كه به مردم تعلیم كند و روشن و مبیّن سازد براى ایشان آنچه را كه از پروردگارشان براى آنها فرود آمده است طبق نَصّى كه در این باره از قرآن كریم وارد است؛ و پیوسته و به طور مستمرّ جماعتى از مسلمین قرآن را یاد مى‌داده‌اند، و أیضاً آن را یاد مى‌گرفته‌اند یاد گرفتن تلاوت و بیان. و ایشان عبارت بودند از قُرَّاء كه در غزوۀ یمَامَه جماعت كثیرى از آنان كشته شدند.