امام شناسی ج14

استدلال به أخبار تحریف و پاسخ آن‌

 و امّا جواب‌ از وجه اوَّلى كه براى اثبات تحریف و وقوع تغییر و نقصان است و آن عبارت از تمسّك به أخبار وارده در این باب بود، به آن است كه:

 أوَّلًا: تمسّك به أخبار از جهت آنكه حجّت شرعیّه هستند مشتمل بر دَور است به همان كیفیّت از حصول دورى كه تمسّك به اجماع با نظیر بیانى كه اینك گذشت، مشتمل آن بود. بنابراین در دست استدلال كنندۀ به آن چیزى باقى نمى‌ماند مگر تمسّك بدانها از جهت آنكه أسناد و مصادر تاریخیّه مى‌باشند؛ حال آنكه در میان آنها حدیث متواتر و یا حدیث محفوف به قرائن قطعیّه كه عقل را مجبور به قبولش بنماید وجود ندارد، بلكه آنها أخبارى مى‌باشند آحاد متفرّقۀ متشتّتۀ مختلفه؛ بعضى از آنها صِحاح، و برخى از آنها ضِعاف، و بعضى از آنها در دلالتشان قاصر، و چقدر در میان تمام این أخبار خبرى كه در سندش صحیح و در دلالتش تامّ باشد به ندرت و شُذوذ یافت مى‌شود.

 تازه این نوع از خبر با وجود ندرت و شُذوذش، غیر مأمون از وَضْع و جَعْل و دسّ نخواهد بود. چون راه یافتن إسرائیلیّات و ما یلحق بها از موضوعات و مدسوسات، در میان روایات ما به قدرى است كه جاى انكارش نیست. و معلوم است كه خبرى كه مأمون از دسّ و وضع نباشد حجّیت ندارد.

 و از همۀ اینها گذشته، این أخبار، نام از آیات و سورى مى‌برد كه ابداً با نظم قرآنى به هیچ وجه مشابهت ندارند، و از این هم كه بگذریم، این أخبار چون مخالف كتاب اللَه است مردود است.

 و امّا اینكه گفتیم: أكثر این أخبار ضعیف الإسناد مى‌باشند مدّعائى است كه باید دلیل آن را در رجوع به اسانیدش به دست آورد. آنها یا أحادیث مرسله هستند، و یا مقطوعة السَّنَد، و یا ضعیفة الإسناد.

 و از میان آنها اگر بخواهیم خبر سالمى را بیابیم كه مُبَرّيٰ‌ از این عیوب باشد به أقلّ قلیلى برخورد مى‌كنیم.

 و امّا اینكه گفتیم: برخى از این أخبار در دلالت قصور دارند به جهت آن است‌