امام شناسی ج14

باع به باع‌¹ همانند و مشابه آنان خواهید بود، به طورى كه فرضاً اگر افرادى كه قبل از شما بوده‌اند داخل سوراخ سوسمارى مى‌شده‌اند، شما هم داخل آن سوراخ خواهید شد!

 گفتند: آیا شما از ایشان یهودیان و مسیحیان را قصد نموده اید؟!

 فرمود: پس كه را غیر از ایشان قصد مى‌نمایم؟! شما تمام بَنْدها و گره‌هاى اسلام را بند به بند، و گره به گره مى‌شكنید و پاره مى‌كنید! پس أوَّلین چیزى را كه از دینتان مى‌شكنید و از بین مى‌برید أمانت است و آخر آن نماز».

استدلال به اجماع بر عدم تحریف مستلزم دور است‌

 امّا جواب‌ از استدلالشان به إجماع اُمَّت بر نفى تحریف به زیادتى در قرآن آنست كه: این استدلال معیوب است؛ چرا كه مستلزم دَور است.

 بیان این مطلب به آن است كه بگوئیم: إجماع در ذات خودش یك حجّت عقلیّۀ یقینیّه نیست، بلكه در نزد قائلان به معتبر بودن آن، یك حجّت شرعیّه مى‌باشد كه اگر اعتقادى را إفاده كند، فقط إفادۀ ظنّ مى‌كند، خواه إجماع محصّل باشد و خواه إجماع منقول، به رغم گفتار بسیارى كه پنداشته‌اند: إجماع محصّل إفادۀ قطع و یقین مى‌نماید.

 و آن بدین سبب است كه آن مقدارى كه إجماع براى انسان اعتقاد مى‌آورد زیادتر از مجموع اعتقاداتى كه آحاد اقوال مى‌آورند نخواهند بود. و قول واحد از أقوال متوافقۀ دخیل در حصول اجماع نمى‌تواند إفاده كند مگر حصول ظنّ را به إصابۀ واقع؛ و انضمام قول دوم كه موافق قول أوّل است، فقط إفادۀ قوّت ظنّ را میكند نه قطع و یقین را؛ چون قطع و یقین، اعتقاد خاصّى است بسیط و مغایر با ظنّ، و مركّب از ظنون عدیده نمى‌باشد. و به همین منوال هر چه از أقوال اضافه گردد و قولى به قول دگر منضمّ گردد و أقوال متوافقه متراكم شوند، قوّت ظنّ نخستین زیادتر میگردد، و ظنون غیر مفیدة للقطع متراكم مى‌شوند، و نزدیك به مرحله قطع و یقین میرسد