امام شناسی ج14

است. در آن است آنچه مردم بدان محتاجند از حلال و حرام و غیره تا به جائى كه در تفصیل خصوصیّات به‌ أرْشُ الْخَدْش‌ مى‌رسد (یعنى بیان مقدار دیه‌اى كه باید انسان در أثر خدشه وارد ساختن بر روى پوست بدن كسى بپردازد.) این جامعه را حضرت باقر و حضرت صادق علیهما السَّلام بدین گونه توصیف كرده‌اند. و ثقات از اصحاب آن دو بزرگوار كه از ایشان است أبو بصیر، آن را نزد آنها دیده‌اند و مشاهده نموده‌اند.

 حضرت صادق علیه السّلام مى‌گوید: أمَا وَ اللَهِ عِنْدنَا مَا لَا نَحْتَاجُ إلَى أحَد، وَ النَّاسُ یَحْتَاجُونَ إلَینَا. إنَّ عِنْدَنَا الْکِتَابَ بِإمْلَاءِ رَسُولِ اللَهِ صلَّى اللَه علیه و آله؛ وَ خَطِّ عَلِىٍّ بِیَدِهِ، صَحِیفَةٌ طوُلُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعاً؛ فِیهَا کُلُّ حَلَالٍ وَ حَرَامٍ.

 «آگاه باشید! قسم به خدا در نزد ما آن چیزى است كه با آن محتاج به أحدى نمى‌شویم و مردم همگى به ما محتاج مى‌باشند. حقّاً در نزد ما همان كتاب است كه به إملاء رسول خدا صلى اللَه علیه و آله و خطّ على است كه با دست خودش نوشته است. صحیفه‌اى است كه طولش هفتاد ذراع است و هر حلالى و حرامى در آن ثبت است.»

 و حضرت فرمود: إنَّ الْجَامِعَةَ لَمْ تَدَعْ لأحَدٍ کَلَاماً. فِیهَا الْحَلَالُ وَ الْحَرَامُ. إنَّ أصْحَابَ الْقِیاسِ طَلَبُوا الْعِلْمَ بِالْقِیاسِ فَلَمْ یَزِدْهُمْ مِنْ الْحَقِّ إلَّا بُعْداً. وَ إنَّ دِینَ اللَهِ لا یُصَابُ بِالْقِیاسِ.

 «حقّاً كتاب جامعه براى أحدى كلامى را باقى نگذارده است، چرا كه در آن حلال و حرام است. كسانى كه احكام را از قیاس استنتاج مى‌نمایند طلب علم را با قیاس مى‌كنند، بنابراین جز دورى از حقّ چیزى دستگیرشان نمى‌شود. و دین خدا با قیاس دستگیر انسان نمى‌گردد.»

 گفته‌اند: این كتاب را جَامِعَه‌ و صَحِیفَه، و کتاب علىّ‌ و صَحِیفۀ عتیقه‌ نامیده‌اند.

 حضرت أمیر المؤمنین (علیه السّلام) در خطبه‌هاى خود مى‌فرمود: وَ اللَهِ مَا عِنْدَنَا کتَابٌ نَقْرَؤُهُ عَلَیکمْ إلّا کتَابُ اللَهِ تَعَالَى وَ هَذِهِ الصَّحِیفَةُ ـ وَ کانَتْ مُعَلَّقَةً بِسَيْفِهِ ـ أخَذْتُهَا عَنْ رَسُولِ اللَهِ صلَّى اللَه عَلَیهِ وَ آله و سلّم.