امام شناسی ج13
جلد سیزدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حدیث ثقلین از حیث سند و دلالت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ « وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُل..» • بیان برخی وقایع جنگ اُحُد و پایداری امیرالمؤمنین در دفاع از جان پیامبر • فرار عمر و عثمان در جنگ احد • کثرت خیانتها و جنایتهای عثمان • جریان عبارت مشهور عمَر که گفت «ان الرجل لیهجر: این رجل (پیامبر) هذیان می‌گوید» • نقشه غصب خلافت توسط ابوبکر و عمر و همدستانشان • علت عدم تصریح به نام علی علیه‌السلام در قرآن • منع عمَر ار بحث از سنت پیغمبر • جنایات عمَر مسیر تاریخ را عوض کرد • بحثی مشروح و مفصل درباره حدیث ثقلین از جهت سند و هم از جهت دلالت • دلالت حدیث ثقلین بر عصمت اهل بیت • امام با قرآن در همۀ عوالم معیّت دارد
امام شناسی ج13
51هِشام بن أُمیة، و عَمْرو بن عبد الله جُمَحى، و بِشر بن مالك، و صُواب غلام بنى عبد الدّار همگى به دست أمیر المؤمنین علیه السلام كشته شدند و فتح در روز احد از آنِ آن حضرت بود؛ و بازگشتن مسلمین به سوى پیغمبر أكرم صلى الله علیه و آله و سلم ـ پس از هزیمت آنها ـ بواسطه ثبات و پایدارى أمیرالمومنین علیه‌السّلام بود كه از پیغمبر دفاع مى‌نمود بدون أصحاب.
و مؤاخذه و عتاب خداوند تعالى به جهت هزیمتشان در آن روز، به جمیع اصحاب تعلق گرفت بدون تفاوت، مگر به علّى بن أبى طالب علیه السلام و چند نفرى كه با او از اصحاب انصار ثابت ماندند و آنها مجموعاً هشت نفر بودند و بعضى گفته‌اند: چهار نفر یا پنج نفر بوده‌اند.
و راجع به كشتارى كه آن حضرت از بزرگان و صنادید قریش در روز احد كرده است و مشكلات و مصائبى كه به او رسیده است و به حُسن بلاء یعنى به نیكوترین وجهى از عهده امتحان خداوندى برآمده است حَجّاجُ بْنُ عِلّاطِ سُلَمى چنین سروده است:
لِلّهِ أىُّ مُذَبِّبٍ عَنْ حَرِیمِهِ1 *** أعْنِى ابْنَ فَاطِمَةَ الْمُعَمَّ الْمُخْوِلَا جَادَتْ یدَاكَ له بِعَاجِلِ طَعْنَةٍ *** تَرَكَتْ طُلَیحَةَ لِلْجَبینِ مُجَدَّلَا وَ شَدَدْتَ شِدَّةَ بَاسِلٍ فَكَشَفْتَهُمْ *** بِالسَّفْحِ إذْ یهْوُونَ أسْفَلَ أسْفَلَا وَ عَلَلْتَ سَیفَكَ بِالدِّمَاء وَ لَمْ تَكُنْ *** لِتَردَّهُ حَرَّانَ حَتَّى ینْهَلا2 ١ ـ «براى خداست كه پاداش دهد آن كسى را كه از حریمش مى‌زداید و منع
- بجاى لفظ جريمه، درنسخه بدل حِزْبِهِ يا حُرْمَةٍ و در بعضى ديگر از نسخ «ارشاد» حُرْمَةٍ آمده است.
- «ارشاد» شيخ مفيد، طبع سنگى، ص. ٤٩ و سه بيت أوّل را ابن هشام در «سيره» ج ٣، ص ٦٥٥ ذکر کرده است و در بيت سوّم بجاى أسْفَلَ أسفَلا، أخْوَلَ أخْوَلَا آورده است. ابن أثير جزرى در «کامل التّواريخ» طبع بيروت، ج ٢، ص ١٥٧ و ١٥٨ گويد: رسول خدا صلى الله عليه و آله در روز احد با دست خود به قدرى جنگ شديدى کرد تا همه تيرهايش تمام شد و خم گوشه کمانش شکست و زه آن پاره شد. و چون آن حضرت جراحت برداشت على عليه السلام در سپر چرمى خود آب از مِهراس که چشمه‌اى است در احد مى‌آورد و مى‌شست و خون بند نمى‌آمد. فاطمه آمد و پدر را در آغوش گرفت و مى‌گريست و حصيرى را آتش زد و از خاکستر آن بر روى زخم گذارد تا خون بند آمد.