امام شناسی ج13
جلد سیزدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حدیث ثقلین از حیث سند و دلالت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ « وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُل..» • بیان برخی وقایع جنگ اُحُد و پایداری امیرالمؤمنین در دفاع از جان پیامبر • فرار عمر و عثمان در جنگ احد • کثرت خیانتها و جنایتهای عثمان • جریان عبارت مشهور عمَر که گفت «ان الرجل لیهجر: این رجل (پیامبر) هذیان میگوید» • نقشه غصب خلافت توسط ابوبکر و عمر و همدستانشان • علت عدم تصریح به نام علی علیهالسلام در قرآن • منع عمَر ار بحث از سنت پیغمبر • جنایات عمَر مسیر تاریخ را عوض کرد • بحثی مشروح و مفصل درباره حدیث ثقلین از جهت سند و هم از جهت دلالت • دلالت حدیث ثقلین بر عصمت اهل بیت • امام با قرآن در همۀ عوالم معیّت دارد
مرتب سازی:
امام شناسی ج13
263مرفدى (مرندى ظ) كه او گفت: حدیث كرد براى ما فضل بن موسى شیبانى كه گفت: حدیث كرد براى ما عبد الملك بن ابى سلیمان از عطیه عوفى از ابى سعید خُدْرى كه:
٥٨ ـ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلّى الله علیه و آله: یقُولُ: یا أیهّا النّاسُ انّى قَدْ تَرَکتُ فِیکمْ خَلِیفَتَینِ إنْ أخَذْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلّوا بَعْدِى، أحَدُهُمَا أکبَرُ مِنَ الآخَرِ: کتَابَ اللهِ ـ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنَ السّمَاءِ إلَى الأرْضِ ـ وَ عِتْرَتِى أهْلَ بَیتِى. ألَا وَ إنّهُمَا لَنْ یتَفَرّقَا حَتّى یرِدَا عَلَىّ الْحَوْضَ1.
شیخ الاسلام قندوزى حنفى در «ینابیع المودّة» این حدیث را از تفسیر ثعلبى از عطیه از ابو سعید روایت مىكند با سه تفاوت در لفظ، اوّلًا یا در أیها النّاس نیست. ثانیاً به جاى خلیفتین، ثقلین آورده است. ثالثاً لفظ بَعْدى پس از كلمه لن تضِلّوا در آن نمىباشد.2و3
و ایضاً قندوزى روایتى دیگر را از تفسیر ثعلبى با سند متّصل خود از عطیه از
- «عبقات»، ج ١، ص ٣٠٧ و ص ٣٠٨ در ترجمه احوال ثعلبى، و ايضاً صاحب «عبقات» گويد: و نيز ثعلبى در کتاب «الکشف و البيان» به تفسير آيه: سنفرغ لکم أيّها الثّقلان گفته: بعضى از اهل معانى گفتهاند: هر چيزى که داراى قدر و قيمتى باشد به طورى که در اخذ آن مردم تنافس کنند آن را ثَقَل نامند و از همين جهت است که به تخم شترمرغ (نعامه) ثقل گويند، چون صيّاد و جوينده آن چون آن را بيابد خوشحال مىشود. شاعر گويد:
«فتذاکرا ثَقَلًا رثيداً بعد ما ** ألقت ذكاء يمينها فى كافر»
و قال النبى صلّى الله عليه و آله:” إنّى تارک فيکم الثقلين: کتاب الله و عترتى.” پس کتاب و عترت را ثقل قرار داد به جهت تعظيم قدر آن دو. - «ينابيع المودّة» ص ٣٢.
- علّامه ميرزا نجم الدّين شريف عسکرى در کتاب «على و الوصيّة» ص ٥٧ حديث ٢٤ گويد: ما بريک جزء از تفسير ثعلبى در خزانه کتب امام ثامن على بن موسى الرضا عليه السلام در خراسان برخورد کرديم که در آن در تفسير آيه و اعتصموا بحبل الله جميعاً و لا تفرقوا با سند متصل خود از ابو سعيد روايت کرده بود که او گفت: من شنيدم از رسول خدا صلّى الله عليه و آله که مىگفت: أيها الناس! انى ترکت فيکم الثقلين خليفتين ان اخذتم بهما لن تضلّوا بعدى، احدهما اکبر من الآخر: کتاب الله حبلٌ ممدودٌ من السماء الى الارض- او قال ما بين السماء و الأرض- و عترتى اهل بيتى: ألا و انهما لن يفترقا حتى يردا علىّ الحوض.
- «عبقات»، ج ١، ص ٣٠٧ و ص ٣٠٨ در ترجمه احوال ثعلبى، و ايضاً صاحب «عبقات» گويد: و نيز ثعلبى در کتاب «الکشف و البيان» به تفسير آيه: سنفرغ لکم أيّها الثّقلان گفته: بعضى از اهل معانى گفتهاند: هر چيزى که داراى قدر و قيمتى باشد به طورى که در اخذ آن مردم تنافس کنند آن را ثَقَل نامند و از همين جهت است که به تخم شترمرغ (نعامه) ثقل گويند، چون صيّاد و جوينده آن چون آن را بيابد خوشحال مىشود. شاعر گويد: