امام شناسی ج13
جلد سیزدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «حدیث ثقلین از حیث سند و دلالت» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ « وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُل..» • بیان برخی وقایع جنگ اُحُد و پایداری امیرالمؤمنین در دفاع از جان پیامبر • فرار عمر و عثمان در جنگ احد • کثرت خیانتها و جنایتهای عثمان • جریان عبارت مشهور عمَر که گفت «ان الرجل لیهجر: این رجل (پیامبر) هذیان میگوید» • نقشه غصب خلافت توسط ابوبکر و عمر و همدستانشان • علت عدم تصریح به نام علی علیهالسلام در قرآن • منع عمَر ار بحث از سنت پیغمبر • جنایات عمَر مسیر تاریخ را عوض کرد • بحثی مشروح و مفصل درباره حدیث ثقلین از جهت سند و هم از جهت دلالت • دلالت حدیث ثقلین بر عصمت اهل بیت • امام با قرآن در همۀ عوالم معیّت دارد
مرتب سازی:
امام شناسی ج13
255آورده است. و امّا با تخریج ابن عقده از طریق محمّد بن عبد الله بن ابى رافع از پدرش از جدّش، و از ابو هریره به لفظ ذیل آورده است:
٤١ ـ إنّى خَلّفْتُ فِیکمُ الثّقَلَینِ إنْ تَمَسّکتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلّوا أبَداً: کتَابَ اللهِ وَ عِتْرَتِى أهْلَ بَیتِى، وَ لَنْ یتَفَرّقَا حَتّى یرِدَا عَلَىّ الْحَوْض.1 و با ملاحظه متن این روایت، از طریق محمّد بن عبد الله بن ابى رافع كه ما ذكر كردیم، معلوم مىشود: در این طریق كه به دست شیخ الاسلام قندوزى رسیده است، چقدر تحریف به عمل آمده و تا چه حدّ روایت را ناقص نقل كردهاند!
یازدهم: حدیث ثقلین به روایت زید بن ثابت:
٤٢ ـ إنّى تَارِک فِیکمُ الثّقَلَینِ: کتَابَ اللهِ وَ أهْلَ بَیتِى، وَ إنّهُمَا لَنْ یفْتَرِقَا حَتّى یرِدا عَلَىّ الْحَوْضَ.2
٤٣ ـ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلّى الله علیه و آله: إنّى تَارِک فِیکمْ خَلِیفَتَینِ: کتَابَ اللهِ ـ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مَا بَینَ السّماءِ وَ الأرْضِ ـ وَ عِتْرَتِى أهْلَ بَیتِى، وَ إنّهُمَا لَنْ یفْتَرِقَا حَتّى یرِدا عَلَىّ الْحَوْض.3و4
- «ينابيع المودّة» ص ٣٩ و ٤٠.
- اين حديث را به عين اين الفاظ احمد حنبل از حديث زيد بن ثابت به دو طريق صحيح: أوّل در ابتداى ص ١٨٢ و دوم در انتهاى ص ١٨٩ از جزء پنجم از «مسند» خود نقل کرده است. و با زيادى کلمه «من بعدى» بعد از لفظ «الثقلين»، طبرانى در «معجم کبير» خود به نقل ميرزا محمّد بدخشانى در «مفتاح النّجا» و در «نُزُل الأبرار» تخريج کرده است (عبقات، ج ١، ص ٢٨٠) و مجلسى در «بحارالأنوار» طبع کمپانى، ج ٧، ص ٣١ از سيوطى در «الدّرّ المنثور» از احمد بن حنبل از زيد بن ثابت روايت نموده است و بحرانى در «غاية المرام» ص ٢١٢ حديث سوّم از عامّه آورده است.
- اين حديث را در «کنز العمال» طبع حيدرآباد سنه ١٣٦٤ ج ١، ص ١٥٤ در تحت شماره ٨٧٣ از «مسند» احمد حنبل و طبرانى در «معجم کبير» از زيد بن ثابت نقل کرده است و در «عبقات»، ج ١، ص ٢٨٠ و ص ٢٨١ عين متن اين حديث را از سيوطى در «جامع صغير» و «احياء الميّت» ص ٢٧٠ شماره ٥٦ و از ابن باکثير در «وسيلة المآل» از «مسند» احمد و از طبرانى در «معجم کبير» خود نقل کرده و از بدخشانى در «مفتاح النّجا» از طبرانى و بدون لفظ حبل ممدود از ابن کثير از طبرانى و با اضافه او ما بين السماء الى الارض پس از لفظ ما بين السماء و الارض از طبرانى بنا به نقل سمهودى در «جواهر العقدين» و از احمد حنبل آورده است، و در «ينابيع المودّة» ص ١٨٣ از احمد و طبرانى در «معجم کبير» آورده است.
- سيّد بن طاووس در «طرائف» ص ١١٤ از أحمد بن حنبل در مسندش از زيد بن ثابت روايت مىکند که رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرمود: انّى تارک فيکم الثقلين خليفتين: کتاب الله حبلٌ ممدودٌ ما بين السماء إلى الارض، و عترتى أهل بيتى و انّهما لن يفترقا حتّى يردا عَلَىّ الْحَوْضَ.