امام شناسی ج12
جلد دوازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «علوم امیرالمؤمنین علیهالسلام؛ اعم از علوم باطنی و ظاهری، و علم به ادیان مختلف» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم امام و رسول، عين علم ذات حقّ • منظور از اختصاص علم غیب به ذات حق • نمونههاى متعدّدى از إخبارات غيبى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • جمعآورى قرآن توسّط آن حضرت • عمَر چون قدرت بر پاسخ نداشت سؤال از معانى و مفاهيم قرآن را منع كرد • لزوم رجوع به امام در رابطه با قرآن • سبقت اميرالمؤمنين عليهالسّلام بر همگان در جميع علوم • بازگشت همۀ علوم به آنحضرت • اميرالمؤمنين عليهالسّلام عالم به تورات و انجيل • کلام «سلونى قبل ان تفقدونی» راجع به حقائق و باطن قرآن است؛ نه ظاهر آن • اوج معارف إلهيه در خطبههاى توحيدى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • توضيح وتفسير توحيد حقّه حقيقيۀ ذات حقّ تعالى • معرفت امام، عالىترين وسيله براى رسيدن به توحيد است
مرتب سازی:
امام شناسی ج12
66ظهور مىکند و مقهور مىشود بعد از آنکه مقهور مىکند».
و مانند اخبار دیگر دربارۀ ابراهیم: یَأْتِیهِ سَهْمُ غَرْبٍ یَکُونُ فِیهِ مَنِیتُهُ. فَیا بُؤْسًا لِلرَّامِی! شَلَّتْ یَدُهُ وَ وَهَنَ عَضُدُهُ «به سوى او مىآید تیرى که معلوم نیست چه کسى آن را رها کرده است و در اثر همان تیر جان مىسپارد. پس شدّت و گرفتارى باد براى تیر زننده، دستش شل شود و بازویش سست گردد».
اخبار آن حضرت از شهداى فخ
و مانند اِخبار او از کشتهشدگان وَجّ1 و گفتارش دربارۀ آنان که: هَمْ خَیرُ أهْلِ
- در دو نسخۀ «شرح نهج البلاغۀ» ابن ابى الحدید، چهار جلدى طبع بیروت، و بیست جلدى طبع مصر، كلمه وَجّ را با واو و تشدید جیم ضبط كرده است. و ظاهراً اشتباه است و كلمۀ فخّ بوده است با فاء و خاء مشدّد، همان طور كه شارح خوئى حاج میرزا حبیب الله هاشمى در ج ٧، ص ٨٣ از طبع حروفى در شرح این خطبه، این كلمه را از ابن ابى الحدید، فَخّ نقل كرده است، و واقعۀ فخّ مشهور است مانند خورشید در آسمان. فخّ نام محلّى است بین مكّه و تنعیم، یعنى در یك فرسخى مكّه و در آنجا قضیّۀ عاشوراى حسین بن علىّ با تمام خصوصیات آن تكرار شد، لیكن در سنۀ ١٦٩ هجرى یعنى ١٠٨ سال بعد از وقعۀ طفّ. و شهید این واقعه حسین بن علىّ بن حسن بن حسن بن حسن بن على بن ابی طالب علیهم السّلام بوده است یعنى نوادۀ حسن مثلّث و از أولاد امام حسن مجتبى علیه السّلام. و این شهید را حسین بن على شهید فخّ گویند در مقابل شهید كربلا كه حسین بن على شهید طَفّ است. دربارۀ شهداى فخّ كه در حدود سیصد نفر بودهاند آنچه در اخبار وارد شده است همه مدح است و ثناء و تمجید، زیرا حسین بن على شهید فخّ به عنوان ترأس و مقام خروج نكرد، بلكه فقط به عنوان دفع ظلم بود چون در زمان او یكى از نوادههاى عمر بن خطاب كه در مدینه ریاست داشت كار را بر علویان به حدّى سخت گرفت تا به جائى كه گفت: اگر فلان عَلَوى كه غیبت كرده است و در هر روز او را معرفى ننموده است را حاضر نكنید من تمام شما را مىكُشم. و این خطاب به علویان مدینه بود. در اینصورت علویان چنان در مضیقه افتادند كه به غیر از خروج چارهاى نداشتند و خروج آنها هم رفتن از مدینه به سوى مكه بود و به امضاى حضرت موسی بن جعفر علیه السّلام بود، و برادر آن حضرت، عبدالله بن جعفر هم در جماعت آنها بود وانگهى آنان فقط عازم مكّه بودند. كار به كسى نداشتند كه ناگهان لشكر موسى هادى عبّاسى رسید و آن حضرت را با جمیع اهل بیتش و جمیع همراهانش از دم تیغ گذرانید. در اخبار وارده از ائمّه علیهم السّلام راجع به ایشان حمد و ثناى فوقالعادهای رسیده است. از جمله همین كلام أمیرالمؤمنین علیه السّلام است که : هم خیر أهل الأرض؛ من خیر أهل الارض. «ایشان از روی تمام زمین مردانی هستند که انتخاب شدهاند یا از جملۀ آنانند که انتخاب شدهاند». و امّا برای کلمۀ وَجّ هیچ معنای مناسبی به نظر نرسید. زیرا همان طوری که یاقوت در «معجم البلدان» ذکر کرده است : وَجّ نام طائف است، و در حدیث رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم وارد است که : إنَّ آخر و طأة للّه یوم وجّ، و مراد شهر طائف بوده است، یعنی «آخرین قدمهائی که جنگجویان در راه جهاد برداشتهاند در غزوۀ طائف بوده است». و غزوۀ طائف آخرین غزوۀ رسول الله بوده است.