
امام شناسی ج12
جلد دوازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «علوم امیرالمؤمنین علیهالسلام؛ اعم از علوم باطنی و ظاهری، و علم به ادیان مختلف» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم امام و رسول، عين علم ذات حقّ • منظور از اختصاص علم غیب به ذات حق • نمونههاى متعدّدى از إخبارات غيبى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • جمعآورى قرآن توسّط آن حضرت • عمَر چون قدرت بر پاسخ نداشت سؤال از معانى و مفاهيم قرآن را منع كرد • لزوم رجوع به امام در رابطه با قرآن • سبقت اميرالمؤمنين عليهالسّلام بر همگان در جميع علوم • بازگشت همۀ علوم به آنحضرت • اميرالمؤمنين عليهالسّلام عالم به تورات و انجيل • کلام «سلونى قبل ان تفقدونی» راجع به حقائق و باطن قرآن است؛ نه ظاهر آن • اوج معارف إلهيه در خطبههاى توحيدى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • توضيح وتفسير توحيد حقّه حقيقيۀ ذات حقّ تعالى • معرفت امام، عالىترين وسيله براى رسيدن به توحيد است
امام شناسی ج12
102بسیار سخت مىشد به رسول خدا پناه مىبردیم». و جوع را با وصف أغبر یعنى خاکى رنگ آورده است به علّت آنکه شخص گرسنه چون نظر به آفاق مىکند چنان مىپندارد که بر روى آن گرد و غبار و تاریکى است.
بعضى از مردم این فقره از کلام حضرت را به وقعۀ صاحب زنج تفسیر کردهاند، و این بعید است چون لشگر او داراى حرکت و داراى سر و صدا بود. و دیگر به جهت آنکه حضرت، بصره را به حدوث این فتنهها مىرساند و بیم مىدهد. آیا نمىنگرى به گفتارش که مىگوید: (فَوَیْل لَکِ یا بَصْرَةُ عِنْدَ ذَلِکِ؟) و قبل از خروج صاحب زنج، فتنۀ شدیدى بر این صفاتى که امیرالمؤمنین ذکر مىکند، در بصره نبوده است1.
** *
اخبار آن حضرت از انقراض بنى امیه به دست دشمنانشان
و نیز از جملۀ اخبار به غیب حضرت، خطبهاى است که از بنى امیّه شِکوه دارد و وعدۀ انقراض آنها را مىدهد. این خطبه در «نهج البلاغه» است که پس از بیان بعثت رسول خدا محمّد صَلّى اللهُ علیه و آله شهیداً و بشیراً و نذیراً، مىرسد به آنکه مىگوید: فَالأرْضُ لَکُمْ شَاغِرَةٌ، وَ أیدِیکُمْ فِیهَا مَبْسُوطَةٌ، وَ أیدِی الْقَادَةِ عَنْکُمْ مَکْفُوفَةٌ، وَ سُیوفُکُمْ عَلَیهِمْ مُسَلَّطَةٌ، وَ سُیوفُهُمْ عَنْکُمْ مَقْبُوضَةٌ. ألاَ وَ إنَّ لِکُلِّ دَمٍ ثَائِرًا، وَ لِکُلِّ حَقٍّ طَالِبًا، وَ إنَّ الثَّائِرَ فِی دِمَائِنَا کَالْحَاکِمِ فِی حَقِّ نَفْسِهِ وَ هُوَ اللهُ الَّذِی لاَ یعْجِزُهُ مَنْ طَلَبَ، وَ لاَ یفُوتُهُ مَنْ هَرَبَ. فَاُقْسِمُ بِاللهِ یا بَنِی اُمَیَّةَ عَمَّا قَلِیلٍ لَتَعْرِفُنَّهَا فِی أَیْدِی غَیرِکُمْ وَ فِی دَارِ عَدُوِّکُمْ ـ الخطبة. ـ الخطبة2.
«پس زمین بدون هیچ مانع و دافع براى غارت و تملّک شما قرار گرفت و دستهاى قدرت شما در بسیط زمین گسترده شد و دستهاى قدرت زمامداران و روساء بحق که اهل بیت رسول خدا هستند بسته شد. شمشیرهاى شما بر آن
- «شرح نهج البلاغه» طبع دار الاحیاء ج ٧، ص ١٠٤.
- «نهج البلاغه» قسمتى از خطبه ١٠٣، از طبع مصر با تعلیقۀ عبده، ج ١، ص ٢٠١.
