امام شناسی ج12

جنگ مى‌کنى».

 مى‌گویم: مراد از آیه اینست که هیچ کس جمیع کارها و مکتسبات خود را در زمان استقبال نمى‌داند. و این معنى، نفىِ جواز علم انسان را به بعضى از کارهاى خود در زمان استقبال نمى‌کند¹.

** *

اخبار آن حضرت از فتن آخر الزمان‌

 و از جملۀ کلمات امیرالمؤمنین علیه السّلام که جارى مجراى خطبه است صدمین خطبه از «نهج البلاغه» است وَ ذَلِکَ یَوْمٌ یَجْمَعُ اللهُ فِیهِ الْأوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ لِنِقَاشِ الْحِسَابِ وَ جَزَاءِ الْأعْمَالِ‌، خُضُوعًا قِیَامًا‌، قَدْ ألْجَمَهُمُ الْعَرَقُ‌، وَ رَجَفَتْ بِهِمُ الأرْضُ‌. فَأحْسَنُهُمْ حَالاً مَنْ وَجَدَ لِقَدَمَیْهِ مَوْضِعًا وَ لِنَفْسِهِ مُتَّسَعًا. این مقدار از گفتار حضرت، دربارۀ روز قیامت است که مى‌فرماید:

 «و آن روز روزى است که خداوند در آن جمیع پیشینیان و پسینیان را گرد مى‌آورد براى آنکه در حسابشان استقصا کند و در دقت محاسبه به حدّ اعلى حساب گیرد، و براى آنکه به سزا و جزاى اعمالشان برساند. همۀ خلایق با خضوع در برابر خدا در موقف عرصات قیام دارند و همگى بر سر پا ایستاده‌اند. شدّت و سختى آن روز به اندازه‌اى است که مردم تا گردن‌هاى خود در عرق غوطه مى‌خورند و زمین همه را مى‌لرزاند و تکان مى‌دهد. در آن حال و موقعیّت و وضعیّت، حال آن کسى از همه بهتر است که فقط به اندازه جاى دو قدم خود جائى پیدا کند و براى بدنش فضائى را بیابد».

 مجلسى گوید: بعد از این، گفتار حضرت است راجع به فتنۀ آخر الزمان و یا فتنۀ صاحب زنج که مى‌فرماید:² فِتَنٌ کَقِطَع اللَّیْلِ الْمُظْلِمِ‌، لاَ تَقُومُ لَهَا قَائِمَةٌ‌، وَ لاَ تُرَدُّ لَهَا رَایةٌ‌، تَأْتِیکُمْ مَزْمُومَةً مَرْحُولَةً‌، یحْفِزُهَا قَائِدُهَا‌، وَ یُجْهِدُهَا رَاکِبُهَا‌. أهْلُهَا قَوْمٌ شَدِیدٌ کَلَبُهُمْ،