امام شناسی ج12
جلد دوازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «علوم امیرالمؤمنین علیه‌السلام؛ اعم از علوم باطنی و ظاهری، و علم به ادیان مختلف» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم امام و رسول، عين علم ذات حقّ • منظور از اختصاص علم غیب به ذات حق • نمونههاى متعدّدى از إخبارات غيبى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • جمعآورى قرآن توسّط آن حضرت • عمَر چون قدرت بر پاسخ نداشت سؤال از معانى و مفاهيم قرآن را منع كرد • لزوم رجوع به امام در رابطه با قرآن • سبقت اميرالمؤمنين عليهالسّلام بر همگان در جميع علوم • بازگشت همۀ علوم به آنحضرت • اميرالمؤمنين عليهالسّلام عالم به تورات و انجيل • کلام «سلونى قبل ان تفقدونی» راجع به حقائق و باطن قرآن است؛ نه ظاهر آن • اوج معارف إلهيه در خطبههاى توحيدى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • توضيح وتفسير توحيد حقّه حقيقيۀ ذات حقّ تعالى • معرفت امام، عالىترين وسيله براى رسيدن به توحيد است
امام شناسی ج12
195السُّلْطَانِ. ألاَ وَ إنَّکُمْ حَاجُّو الْعَامِ صَفًّا وَاحِدًا، وَ آیةُ ذَلِکَ أنِّی لَسْتُ فِیکُمْ1 «ماه رمضان آمد و آن ماه، سیّد و سرور ماههاست و اوّل سال است. و در این ماه آسیاى قدرت مى‌گردد و دور مى‌زند. آگاه باشید که شما در این سال همگى در صفّ واحدى به حجّ بیت الله الحرام مى‌روید و علامت آن، این است که من در میان شما نیستم».
بعضى از اصحاب او مى‌گفتند: او خبر مرگ خود را به ما مى‌دهد. آن حضرت علیه السّلام در شب نوزدهم ضربت خورد و در شب بیست و یکم از همین ماه رحلت نمود.
و از جمله آنکه موثّقین از روات روایت کرده‌اند که امیرالمؤمنین علیه السّلام در این ماه رمضان یک شب در نزد حسن و یک شب در نزد حسین و یک شب در نزد عبد الله بن عبّاس افطار مى‌کرد و زیاده بر سه لقمه نمى‌خورد. یکى از دو پسرانش یا حسن و یا حسین علیهما السّلام در این باره سخن گفتند، فَقَالَ: یا بُنَی، یأتِی أمْرُاللهِ وَ أَنَا خَمِیصٌ. إنَّمَا هِی لَیلَةٌ أوْ لَیلَتَانِ ـ فَاُصِیبَ مِنَ اللَّیلِ2 «حضرت فرمود: اى نور چشم من، امر خدا مى‌آید و من دوست دارم گرسنه باشم. فقط یک شب یا دو شب بیشتر باقى نمانده
- «ارشاد» طبع سنگى، ص ١٧٧ و این روایت را ابن شهرآشوب در «مناقب» طبع سنگى، ج ١، ص ٤٢٨ از أصبغ بن نباته آورده است و در آن عبارت تدور رحى الشیطان آمده است یعنى «در این ماه آسیاى شیطان به حركت خواهد آمد». و مجلسى در «بحار الانوار» طبع كمپانى، ج ٩، ص ٦٤٨ در بیان خود گفته است: تدور رحى السلطان ممكن است مراد انقضاء دوران و كنایه از رفتن حكومت آن حضرت باشد یا كنایه از تغییر دولت و انقلاب احوال زمان، و بعید نیست كه در اصل، رحى الشیطان بوده باشد.
- «ارشاد» ص ١٧٧ و این روایت را در «مناقب» ج ١، ص ٤٢٨ آورده است و گوید: اصحّ آن است كه به جاى یك شب در نزد عبد الله بن عبّاس افطار مى‌كرد، عبد الله بن جعفر بوده باشد. أقول: و شاهد بر این مطلب آن است كه مجلسى در «بحار الانوار» ج ٩، ص ٦٤٨ روایتى را از «خرایج» راوندى ذكر مى‌كند كه در آن تصریح است بر اینكه: و یك شب را در نزد عبد الله بن جعفر شوهر زینب دخترش به خاطر زینب افطار مى‌نمود. و این روایت را ابن حجر هیتمى در «الصواعق المحرقه» ص ٨٠ از امّ هیثم دختر اسود نخعى روایت مى‌كند.