امام شناسی ج12
جلد دوازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «علوم امیرالمؤمنین علیهالسلام؛ اعم از علوم باطنی و ظاهری، و علم به ادیان مختلف» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم امام و رسول، عين علم ذات حقّ • منظور از اختصاص علم غیب به ذات حق • نمونههاى متعدّدى از إخبارات غيبى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • جمعآورى قرآن توسّط آن حضرت • عمَر چون قدرت بر پاسخ نداشت سؤال از معانى و مفاهيم قرآن را منع كرد • لزوم رجوع به امام در رابطه با قرآن • سبقت اميرالمؤمنين عليهالسّلام بر همگان در جميع علوم • بازگشت همۀ علوم به آنحضرت • اميرالمؤمنين عليهالسّلام عالم به تورات و انجيل • کلام «سلونى قبل ان تفقدونی» راجع به حقائق و باطن قرآن است؛ نه ظاهر آن • اوج معارف إلهيه در خطبههاى توحيدى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • توضيح وتفسير توحيد حقّه حقيقيۀ ذات حقّ تعالى • معرفت امام، عالىترين وسيله براى رسيدن به توحيد است
مرتب سازی:
امام شناسی ج12
83مىبرد، مىگفت: وَاللهِ مَا اقْتَتَلُوا إلاَّ عَلَی الثَّرِیدِ الأعْفَرِ1 «سوگند به خدا، آنها با هم جنگ نکردند مگر بر سر ترید آبگوشتى که از گوشت آهو پخته باشند».
و نیز نسبت به خوارج داده شده است: أبُوالْعَبَّاس مُحَمَّدُ بْنُ یزید مُبَرّد چون در کتاب معروف خود که «کامل» نام دارد در ذکر حالات خوارج سخن بسیار گفته است و چنین ظاهر است که میل به آنها دارد2.
کلام ابن ابى الحدید در مورد خوارج
ابن أبى الحدید در شرح گفتار حضرت که گفتهاند: «خوارج را پس از من نکشید» این طور آورده است: مراد حضرت آن است که خوارج به واسطۀ شبههاى که پیدا کردهاند گمراه شدهاند. و آنان افرادى بودند که طلب حق مىنمودهاند و فىالجمله تمسّک به دین داشتهاند و از عقیدهاى که بدان معتقد بودند، حمایت و دفاع مىکردهاند گرچه در آن عقیده به خطا رفته بودند. و امّا معاویه اصلاً طالب حق نبوده است. مردى بوده است قرین باطل، و دفاع از عقیدهاى گرچه از روى
- در «شرح نهج البلاغه» طبع مصر بیست جلدى كه با تعلیقه محمد ابو الفضل ابراهیم است كلمۀ أعْفَر را با عین مهمله ضبط كرده است و أعفر نوعى است از آهوانى كه سرعت حركتشان از بقیه انواع آنها كندتر است. و لیكن در طبع بیروت چهار جلدى با غین معجمه أغفر ضبط كرده است و چون غَفْر و غُفْر به بزغالۀ كوهى گویند كه دو شاخ منحنى دارد، و غفر به گوساله گویند، معنایش این طور مىشود كه آنها جنگشان براى ترید آبگوشت بزغالۀ كوهى و یا گوساله بوده است.
- «شرح نهج ابن ابى الحدید» طبع بیروت، دار المعرفة، ج ١، ص ٤٤٦ و ص ٤٤٧ و طبع مصر، دار احیاء الكتب العربیة، ج ٥، ص ٧٦ و ص ٧٧.