امام شناسی ج12

این موضوع به تنهائى به ظهور رسیده است از جمیع ایشان به ظهور نرسیده است. از این گذشته مى‌بینیم تمامى فقهاء بلاد و شهرها به او مراجعه دارند و از دریاى فقه او مشتى آب برمى‌دارند. امّا أهل کوفه، و فقهاى آنها سفیان ثورى و حسن بن صالح بن حى و شریک بن عبد الله و ابن أبى لیلى مى‌باشند. و اینها مسائل را که از اصول تفریع مى‌کنند مى‌گویند: این قیاس، گفتار علىّ بن أبی طالب است. ایشان اساس ابواب فقه خود را بر این مجرى قرار مى‌دهند.

تقدم آن حضرت در علم فقه‌

 و امّا اهل بصره، و فقهاى ایشان حسن و ابن سیرین مى‌باشند. و هر دو نفر آنها فقه خود را از کسى اخذ کرده‌اند که او از على علیه السّلام اخذ کرده است. و ابن سیرین پرده بر مى‌دارد که او فقهش را از کوفیّون و از عُبَیدۀ سمعانى گرفته است، و او از خصوصى‌ترین افراد مردم به على علیه السّلام بوده است.

 و امّا اهل مکّه فقهشان را از ابن عبّاس و از على علیه السّلام گرفته‌اند. و ابن عبّاس معظم علم خود را از آن حضرت گرفته است.

 و اما اهل مدینه، از على علیه السّلام اخذ نموده‌اند. و شافعى کتاب مستقلّى تصنیف نموده است در دلالت بر اینکه اهل مدینه همگى در فقه تابع على علیه السّلام و عبد الله مى‌باشند. و محمد بن حسن فقیه گفته است: لَوْ لاَ عَلِی بْنُ أبِی‌طَالِبٍ مَا عَلِمْنَا حُکْمَ أهْلِ الْبَغْی «اگر علىّ بن ابی طالب نبود ما حکم و چگونگى عمل و رفتارمان را با اهل بغى و شورشیان نمى‌دانستیم» که نباید از آنها اسیر گرفت و مجروحشان را کشت و اموالشان را غارت کرد.

 محمّد بن حسن کتابى در فقه دارد که مشتمل بر سیصد مسئله دربارۀ جنگ با اهل بغى است، که بنا بر عمل امیرالمؤمنین علیه السّلام و حکم آن حضرت تصنیف نموده است.

 در مُسْنَد أبو حنیفه وارد است که هشام بن حکم گفت: حضرت صادق علیه السّلام به أبو حنیفه گفتند: قیاس را از کجا مى‌گیرى؟ گفت: از گفتار علىّ بن ابی طالب و زید بن ثابت. و در وقتى که عمر علىّ بن ابی طالب علیه السّلام و زید بن ثابت را در باب ارث‌