امام شناسی ج12

است که در مکّه قرار دارد در حالى که مبارک است» نمى‌دانستند. مردى گفت: مراد اوّلین خانه‌اى است که بوده است. قَالَ‌: لاَ‌، قَدْ کَانَ قَبْلَهُ بُیوتٌ وَلَکِنَّهُ أوَّلُ بَیتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ مُبَارَکًا فِیهِ الْهُدَی وَالرَّحْمَةُ وَالْبَرَکَةُ‌. وَ أوَّلُ مَنْ بَنَاهُ إبْرَاهِیمُ‌، ثُمَّ بَنَاهُ قَوْمٌ مِنَ الْعَرَبِ مِنْ جُرْهُمَ‌، ثُمَّ هُدِمَ فَبَنَتْهُ قُرَیشٌ¹ «امیرالمؤمنین علیه السّلام گفت: نه، پیش از کعبه، خانه‌هائى بوده است و لیکن کعبه اوّلین خانه‌اى است که براى مردم به طور مبارک که در آن هدایت و رحمت و برکت است قرار داده شده است. و اوّلین کسى که کعبه را بنا کرد ابراهیم بود، و پس از آن قومى از عرب از قبیلۀ جُرْهُم آن را بنا کرد، و سپس خراب شد و قبیلۀ قریش آن را بنا نمودند».

 و گفتار ابن عبّاس را در تفسیر، مُسْتَحْسَن مى‌شمرند و مقدّم مى‌دارند چون از امیرالمؤمنین علیه السّلام اخذ کرده است‌². احمد در «مسند» خود گفته است که چون پیغمبر اکرم صلّى الله علیه و آله وفات کردند، ابن عبّاس ده ساله بود و فقط از قرآن سُوَر مُحْکَم یعنى سور مفصّل را خوانده بود³. یعنى آنچه دارد، پس از رسول خدا و از امیرالمؤمنین دارد.

 صاحب بن عبّاد گوید:

 «آیا مثل و مانندى براى علم تو پیدا مى‌شود که ما را دستگیرى و هدایت کند، از آن علومى که اگر آنها در آن لغزشى و یا ضعفى داشتند، تو چنان بر آن مطّلع بودى و به دقایق آن واقف که گویا در صبح روشن وارد شده‌اى»؟

 تقدّم امیرالمؤمنین علیه السّلام در علم فقه

 و از جمله علوم علم فقه است که در این زمینه فقهائى در اسلام به وجود آمدند. امیرالمؤمنین علیه السّلام فقیه‌ترین فقهاء بوده است، به علّت آنکه آنچه از او در