امام شناسی ج12

روایت را از صُبَیْغ در این موضوع ذکر مى‌کند: اوّل روایت دارمى از سلیمان بن یسار که ما در این بحث آن را آوردیم. و دوّم روایت نافع غلام عبد الله که ما در دنبال روایت اوّل ذکر کردیم و آن را با عبارت: و فى روایة بیان مى‌کند¹.

 و ابن کثیر پس از ذکر روایت سعید بن مسیّب که ما اینک از او ذکر کردیم، مى‌گوید: قصّه صُبَیْغ بن عَسَل با عمر مشهور است. و علّت زدن عمر وى را بدین کیفیت، آن بود که: إنَّهُ ظَهَرَ لَهُ مِنْ أمْرِهِ فِیمَا یسْألُ تَعَنُّتًا وَ عِنَادًا‌. وَاللهُ أعْلَمُ‌² «صُبَیْغ در پرسش‌هاى خود، در صدد اظهار آزمایش و خرده‌گیرى و تلبیس و فهماندن به طرف مقابل که تو چیزى را نمى‌دانى بود. و خداوند به حقیقت آن امر داناتر است».

منع عمر از بحث در آیات قرآن‌

 عمر سؤال از معانى و مفاهیم قرآن را منع کرد و مى‌گفت: مردم باید ظاهر قرآن را بخوانند و نیز از بیان و ذکر احادیث و سنّت و سیرۀ رسول خدا صلّى الله علیه و آله منع کرد و دستور داد تا استانداران او در شهرها و بلاد به مردم امر کنند تا احادیث رسول الله را براى مردم بازگو نکنند. و هر کس حدیثى از رسول خدا نقل مى‌کرد مورد تعرّض او قرار مى‌گرفت. و شلاّق و تازیانۀ دستى او به قدرى قوى و در زدن سریع بود که براى کسى جرأت سؤال و پرسش نگذارده بود، زیرا دِرَّۀ عُمَر (تازیانۀ دستى) طرف مقابل را نمى‌شناخت و سر و صورت و گردن و بدن را از هم تشخیص نمى‌داد. مسکین پرسنده به مجرّد سؤال از مسئله‌اى چنان تازیانه مى‌خورد که سر ورم مى‌کرد و از بینى و دهان خون جارى مى‌شد.

 ابن أبى الحدید در «شرح نهج البلاغه» دارد که: دِرَّةُ عُمَرَ أهْیبُ مِنْ سَیفِ الْحَجَّاجِ‌³ «تازیانۀ دستى عمر، از شمشیر برّان حجّاج بن یوسف ثقفى وحشتناک‌تر و ترساننده‌تر بود».