امام شناسی ج12

خطیبى بایستد و سپس بگوید: صُبَیْغ علم مى‌جسته است و خطا کرده است.

 صُبَیْغ بدین گونه همیشه در میان قومش پست و سرشکسته بود، تا مُرد در حالى که قبلا آقاى قومش بود.¹

 و از أنس است که: عمر بن خطّاب به صُبَیْغ کوفى در مسئله‌اى که در حرفى از قرآن پرسیده بود، آن‌قدر شلاّق زد تا خون‌هاى جارى شده از پشت او، از این طرف و آن طرف تحرّک داشت.

 و از زُهْرى است که: عمر صُبَیْغ را به واسطه کثرت سؤالش از حروف قرآن، به طورى تازیانه زد که خون‌هاى پشت او متحرّک بود و از این طرف و آن طرف مى‌رفت.

 غزالى در «احیاء العلوم»، ج ١، ص ٣٠ گوید: و [عمر] بود که باب جدل و کلام را مسدود نمود و صُبَیْغ را با دِرَّۀ خود زد چون در باب تعارض دو آیه از کتاب خدا سؤالى از او به عمل آورد. عمر او را مهجور کرد و تبعید نمود و امر کرد تا مردم از او دورى گزینند. (انتهى)

 و این صُبَیْغ، صُبَیْغ بن عَسَل است. و گفته مى‌شود: ابن عسیل است. و گفته مى‌شود: صُبَیْغ بن شریک از طائفۀ بنو عَسیل است‌².

 بارى عامّه این فعل عمر را توجیه مى‌کنند به آنکه چون صُبَیْغ از متشابهات قرآن سؤال مى‌کرد و سؤال از آن نهى شده است، فلهذا او را بدین گونه ضرب و حبس و شکنجه و تبعید و امر به دورى مردم از وى تأدیب کرد.

 سیوطى در «اتقان» در ضمن باب عدم جواز عمل به متشابهات قرآن، دو