
امام شناسی ج12
جلد دوازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «علوم امیرالمؤمنین علیهالسلام؛ اعم از علوم باطنی و ظاهری، و علم به ادیان مختلف» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم امام و رسول، عين علم ذات حقّ • منظور از اختصاص علم غیب به ذات حق • نمونههاى متعدّدى از إخبارات غيبى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • جمعآورى قرآن توسّط آن حضرت • عمَر چون قدرت بر پاسخ نداشت سؤال از معانى و مفاهيم قرآن را منع كرد • لزوم رجوع به امام در رابطه با قرآن • سبقت اميرالمؤمنين عليهالسّلام بر همگان در جميع علوم • بازگشت همۀ علوم به آنحضرت • اميرالمؤمنين عليهالسّلام عالم به تورات و انجيل • کلام «سلونى قبل ان تفقدونی» راجع به حقائق و باطن قرآن است؛ نه ظاهر آن • اوج معارف إلهيه در خطبههاى توحيدى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • توضيح وتفسير توحيد حقّه حقيقيۀ ذات حقّ تعالى • معرفت امام، عالىترين وسيله براى رسيدن به توحيد است
امام شناسی ج12
241آن حضرت بر منبر کوفه بالا رفت و گفت: لاَتَسْألُونِی عَنْ آیةٍ فِی کِتَابِ اللهِ تَعَالَی وَ لاَ عَنْ سُنَّةٍ عَنْ رَسُولِ اللهِ صلّی الله علیه و آله و سلّم إلاّ أنَبَأتُکُمْ بِذَلِکَ «شما از من از هیچ آیهاى از کتاب خداى تعالى، و از هیچ سنّتى از سُنَن رسول خدا صلّى الله علیه و آله نمىپرسید مگر آنکه من شما را بدان خبر مىدهم».
ابن کوّا در حضور او برخاست و گفت: اى امیرالمؤمنین معناى گفتار خدا: وَالذَّارِياتِ ذَرْوًا چیست؟ على ـ رضى الله عنه ـ گفت: الرّیحُ (باد). گفت: معناى فَالْحَامِلاَتِ وِقْرًا چیست؟ على ـ رضى الله عنه ـ گفت: السَّحاب: (ابر). گفت: معناى فَالْجَارِياتِ يسْرًا چیست؟ على ـ رضى الله عنه ـ گفت: السُّفن: (کشتىها). گفت: معناى فَالْمُقَسِّمَاتِ أمْرًا چیست؟ على ـ رضى الله عنه ـ گفت: الْمَلاَئِکَة (فرشتگان)1.
سُیوطى در تفسیر «الدرّ المنثور» تفسیر این معانى چهارگانه را در آیات چهارگانه، از على بن أبی طالب ـ علیه أفضل الصّلاة و السّلام ـ از عبد الرزّاق و فریابى و سعید بن منصور و حارث بن أبى اسامة و ابن جریر و ابن منذر و ابن أبى حاتم و ابن أنبارى در «مصاحف» و حاکم با تصحیحى که کرده است و بیهقى در «شعب الایمان» از طرق مختلفى، تخریج کرده است2.
داستان شلاق خوردن صُبَیْع بن عَسَل و منع وی از سؤال قرآنی
و سیوطى و ابن کثیر، از بزّار، و دار قطنى در «افراد» و ابن مردویه و ابن عساکر از سعید بن مسیّب تخریج کردهاند که: صُبَیْغ تمیمى به نزد عمر بن خطّاب آمد و گفت: به من خبر بده که مراد از الذَّارِياتِ ذَرْوًا چیست؟ عمر گفت: مراد بادهاست، و اگر من از رسول خدا نشنیده بودم به تو نمىگفتم. صُبَیْغ گفت: به من خبر بده که مراد از حَامِلاَتِ وِقْرًا چیست؟ عمر گفت: مراد ابر است، و اگر من از
- «تفسیر ابن كثیر» طبع بیروت دار الفكر، ج ٦، ص ٤١٣ و ص ٤١٤.
- «الدّرّ المنثور» ج ٦، ص ١١١.
