
امام شناسی ج12
جلد دوازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «علوم امیرالمؤمنین علیهالسلام؛ اعم از علوم باطنی و ظاهری، و علم به ادیان مختلف» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم امام و رسول، عين علم ذات حقّ • منظور از اختصاص علم غیب به ذات حق • نمونههاى متعدّدى از إخبارات غيبى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • جمعآورى قرآن توسّط آن حضرت • عمَر چون قدرت بر پاسخ نداشت سؤال از معانى و مفاهيم قرآن را منع كرد • لزوم رجوع به امام در رابطه با قرآن • سبقت اميرالمؤمنين عليهالسّلام بر همگان در جميع علوم • بازگشت همۀ علوم به آنحضرت • اميرالمؤمنين عليهالسّلام عالم به تورات و انجيل • کلام «سلونى قبل ان تفقدونی» راجع به حقائق و باطن قرآن است؛ نه ظاهر آن • اوج معارف إلهيه در خطبههاى توحيدى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • توضيح وتفسير توحيد حقّه حقيقيۀ ذات حقّ تعالى • معرفت امام، عالىترين وسيله براى رسيدن به توحيد است
امام شناسی ج12
228بود، وحى را مىنوشت و مسائل وحى را ضبط مىکرد و فتاواى رسول الله را مىشنید و مىپرسید.
و در روایت است که چون شبانگاه بر رسول خدا صلّى الله علیه و آله وحى نازل مىشد، صبح نمىکرد مگر آنکه على علیه السّلام را از آن خبردار مىنمود و چون در روز بر آن حضرت وحى مىرسید، شب نمىکرد مگر آنکه او را خبر مىداد.
و از مشهورات است که چون خواست از رسول خدا ده مسئله بپرسد، یک دینار قبل از مناجات با رسول خدا انفاق کرد و آن ده مسئله را پرسید که از آن مسائل براى او هزار باب علم گشوده شد، و هر درى از آن هزار باب دیگر از علم را براى او گشود1. و در اینجاست که شریف ابن الرّضا مىگوید:
یا بَنِی أحْمَدَ اُنَادِیکُمُ الْیوْمَ *** وَ أنْتُمْ غَدًا لِرَدِّ جَوَابِی١ ألْفَ بَابٍ اُعْطِیتُمُ ثُمَّ أفْضَی *** کُلُّ بَابٍ مِنْهَا إلَی ألْفِ بَابِ٢ لَکُمُ الأمْرُ کُلُّهُ وَ إلَیکُمْ *** وَ لَدَیکُمْ یؤُولُ فَصْلُ الْخِطَابِ٣2 ١ ـ «اى پسران احمد، من امروز شما را ندا مىکنم و فردا شما براى ردّ جواب من خواهید بود.
٢ ـ به شما هزار باب عنایت شده است و پس از آن هر باب از آن به هزار باب مىکشاند.
٣ ـ امر و اختیار و ولایت، همهاش مال شماست، و مرجعش به سوى شماست و در نزد شما بازگشت مىکند واقعیّت و حقیقتى که بین حقّ و باطل را جدا مىکند و فکر و اندیشه و عقل را از پندار و خیال و وهم متمیّز مىگرداند».
و از عجائب امر امیرالمؤمنین علیه السّلام در این زمینه، آنست که: هیچیک از علوم نیست مگر اینکه اهل آن علم على علیه السّلام را مقتدا و قدوه و اسوه خود نمودهاند و بنابر این در شریعت گفتار او قبله شده است که همه به سوى آن توجّه دارند.
- «مناقب» طبع سنگى، ج ١، ص ٢٦٢.
- «مناقب» ج ١، ص ٢٦٣.
