
امام شناسی ج12
جلد دوازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «علوم امیرالمؤمنین علیهالسلام؛ اعم از علوم باطنی و ظاهری، و علم به ادیان مختلف» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم امام و رسول، عين علم ذات حقّ • منظور از اختصاص علم غیب به ذات حق • نمونههاى متعدّدى از إخبارات غيبى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • جمعآورى قرآن توسّط آن حضرت • عمَر چون قدرت بر پاسخ نداشت سؤال از معانى و مفاهيم قرآن را منع كرد • لزوم رجوع به امام در رابطه با قرآن • سبقت اميرالمؤمنين عليهالسّلام بر همگان در جميع علوم • بازگشت همۀ علوم به آنحضرت • اميرالمؤمنين عليهالسّلام عالم به تورات و انجيل • کلام «سلونى قبل ان تفقدونی» راجع به حقائق و باطن قرآن است؛ نه ظاهر آن • اوج معارف إلهيه در خطبههاى توحيدى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • توضيح وتفسير توحيد حقّه حقيقيۀ ذات حقّ تعالى • معرفت امام، عالىترين وسيله براى رسيدن به توحيد است
امام شناسی ج12
219نمىدانند»؟
و از آنچه گفته شد، روشن شد که آن رفع درجاتى که در این آیه ذکر شده است مخصوص به کسانى است که به آنها علم داده شده است و فقط براى سائر مؤمنان یک درجه از ترفیع مقام، باقى مىماند. و تقدیر این طور مىشود: خداوند کسانى را که از شما ایمان آوردهاند، یک درجه ترفیع مقام مىدهد و کسانى را که از شما داراى علم هستند به چندین درجه ترفیع مىدهد.
و در این آیه از تعظیم امر علماء و ترفیع قدر و مرتبت آنها چنان بیان شده که مقدار آن براى کسى مخفى نیست، و خداوند این حکم را در ذیل آیه با گفتار خود که: وَاللهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ تأکید نموده است1.
علوم مختلف و متنوّعى که از امیرالمؤمنین علیه السّلام به ظهور رسیده است براى علماء و اهل خبره جاى شبهه و شک نیست. در کتب سیر و تواریخ و احادیث و تفاسیر و سُنَن و فقه و قضاء و طبّ و نجوم و فلکیّات و کتب اقتصاد و معامله و مسائل ریاضى و علوم الهى و حکمت و عرفان و تزکیه و اخلاق و حتّى در علوم عربیّت و ادبیّت و فصاحت و بلاغت و نحو و عروض و غیرها، ما مسائلى را مىیابیم که مطرح شده است و مطرح کننده این مسائل فقط امیرالمؤمنین علیه السّلام است و قبل از او سابقه نداشته و دیگران پس از آن حضرت همه بدو رجوع کرده و از انوار علوم او اقتباس نمودهاند2.
- «المیزان فى تفسیر القرآن» ج ١٩، ص ٢١٦ و ص ٢١٧.
- آیة الله سید حسن صَدر در كتاب «الشیعة و فنون الاسلام» ص ٤٩ گوید: و قبل از شروع در تقدم شیعه در علوم قرآن ناچاریم از تذكر این نكته كه أمیرالمؤمنین على بن ابی طالب علیه السّلام در تقسیم علوم قرآن مقدم بر همه بودهاند، زیرا كه ایشان شصت نوع از انواع علوم قرآن را املا فرموده و براى هر یك از آنها مثالى بخصوصه ذكر نمودهاند، و این در كتابى است كه ما از او با عدۀ طرقى كه روایت مىكنیم تا امروز در دست ما باقى است. و به عنوان اصل براى هر كس كه در انواع علوم قرآن چیزى نوشته است به حساب مىآید.
