
امام شناسی ج12
جلد دوازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «علوم امیرالمؤمنین علیهالسلام؛ اعم از علوم باطنی و ظاهری، و علم به ادیان مختلف» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم امام و رسول، عين علم ذات حقّ • منظور از اختصاص علم غیب به ذات حق • نمونههاى متعدّدى از إخبارات غيبى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • جمعآورى قرآن توسّط آن حضرت • عمَر چون قدرت بر پاسخ نداشت سؤال از معانى و مفاهيم قرآن را منع كرد • لزوم رجوع به امام در رابطه با قرآن • سبقت اميرالمؤمنين عليهالسّلام بر همگان در جميع علوم • بازگشت همۀ علوم به آنحضرت • اميرالمؤمنين عليهالسّلام عالم به تورات و انجيل • کلام «سلونى قبل ان تفقدونی» راجع به حقائق و باطن قرآن است؛ نه ظاهر آن • اوج معارف إلهيه در خطبههاى توحيدى اميرالمؤمنين عليهالسّلام • توضيح وتفسير توحيد حقّه حقيقيۀ ذات حقّ تعالى • معرفت امام، عالىترين وسيله براى رسيدن به توحيد است
امام شناسی ج12
175الْقِيامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوها1 «هیچیک از قریهها و شهرها نیست مگر آنکه ما قبل از روز قیامت اهل آنجا را هلاک مىکنیم و یا عذاب مىنمائیم.» سؤال شد، حضرت در ضمن خبر طویلى که ما قدرى از آن را انتخاب کردیم فرمودند: سَمَرْقَنْد و جاح و خوارزم و اصفهان و کوفه به دست تُرکها خراب مىشود، و همدان و رى به دست دیلمیان، و طَبَریّه و مدینه و فارس با قحطى و گرسنگى، و مکّه به دست حبشیان، و بصره و بلخ به واسطۀ غرق شدن، و سند به واسطۀ غلبۀ هِنْد، و هِنْد به واسطۀ غلبۀ تبّت، و تبّت به واسطۀ غلبۀ چین، و بذشجان و صاغانى و کرمان و بعضى از شام به واسطه سمهاى اسبان و کشتار در آن، و یمن از غلبۀ ملخ و غلبۀ سلطان، و سجستان و بعضى از شام به واسطه غلبه زنج، و شومان به واسطۀ مرض طاعون، و مرو با بادهاى رمل انداز، و هرات با غلبه مارها، و نیسابور به واسطۀ انقطاع خیر و برکت، و آذربَیجان با سُمهاى اسبان و صاعقهها، و بخارا با غرق شدن و گرسنگى، و حلم و بَغْدَادُ یصِیرُ عَالِیهَا سَافِلَهَا 2 «حلم و بغداد، آنطور واژگون شود که بالایش زیر و زیرش بالا رود».
** *
و از جملۀ اخبار امیرالمؤمنین علیه السّلام به مغیبات و ملاحم، مطالبى است که در خطبه لؤلؤیّه ذکر شده است. این خطبه از خطب مهمّ حضرت است که شیخ أجلّ علىّ بن محمّد بن على خزّار رازى قمّى در کتاب «کِفایة الأثَر فِی النُّصوصِ عَلَی الأئِمَّةِ الإثْنَی عَشَر»3 با سند متّصل خود، از علىّ بن حسن بن مندة، از محمّد بن
- آیۀ ٥٨، از سورۀ ١٧: اسراء.
- «مناقب» طبع سنگى، ج ١، ص ٤٣١ و «بحار الانوار» طبع كمپانى، ج ٩، ص ٥٨٨ و در شرح این عبارات گوید: فیروزآبادى گوید: نَجْدُ الجاح موضعى است در یمن، و روضة خاخ بین مكه و مدینه است. و گوید: صغانیان محلّ بزرگى است از قراء در ماوراء النهر. و صاغانى معرّب جغانیان است، و بعضى از الفاظ حدیث معنایش مشخص نیست.
- ابن شهرآشوب در «معالم العلماء» ص ٦٣ در تحت شماره ٤٦٦ گوید: علی بن محمّد بن علی خزّاز رازی و یقال له القمّی، له کتب فی الکلام و فی الفقه، من کتبه «الاحکام الشرعیة علی مذهب الامامیة» ، «الایضاح فى الاعتقاد»، «الكفایة فى النّصوص». و شیخنا العلاّمة الآغا بزرگ طهرانى در «الذریعة» ج ١٨، ص ٨٦ و ص ٨٧ در تحت شماره ٨٠٦ گفتهاند:«کفایة الأثر فی النّص علی الائمّة الاثنی عشر» للشیخ الأقدم على بن محمد بن على خزّاز رازى است كه به او قمّى مىگویند. او از شیخ صدوق و از ابو مفضّل محمد بن عبد الله شیبانى و از قاضى ابو الفرج معافا بن زكریا و از ابو عبد الله حسین بن سعید خزاعى و از على بن حسین بن على بن مندة و از احمد بن محمّد بن عیّاش جوهرى صاحب كتاب «مقتضب الأثر» روایت مىكند. ابن شهرآشوب در «معالم» از این كتاب نام برده و به «كفایة النّص» تعبیر نموده است و مولى محمد باقر مجلسى در «بحار» از این كتاب نقل كرده است و چنین پنداشته است كه این كتاب از صدوق و یا از مفید است. و این پندار بدون وجه است
