
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
جلد دوم از مجموعۀ ارزشمند «مبانی اخلاق در آیات و روایات» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، پیرامون «مبانی و دقایق اخلاقی» میباشد که در مسجد قائم و چهبسا منازل دوستان ایراد فرمودهاند که در ضمن تفسیر آیات کریمه و روایات شریفه و برخی ادعیۀ مأثوره، با بیانی شیوا و روان، به تحلیل و تفسیر پارهای از رموزِ برخی اخلاق حسنه و سیّئه پرداخته و مشتاقان لقای پروردگار و عاشقان حریم معبود را بر سفرۀ معارف ناب قرآن و اهلبیت علیهمالسلام فراخوانده و راه را برای وصول به آن حریم هموار ساخته است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • میزان ارزش انسان بر اساس تقویٰ و نیّت او • تقویٰ ملاک برتری در اسلام • اجر دانشمندان بر طبق منظور و غرض آنها از اختراعات و اکتشافات • لزوم وحدت و اخوّت بین مسلمانان • استجابت دعای عامّۀ مردم بهواسطۀ طلب حقیقی و اتّکای به خدا • دستور اسلام به مراعات حقوق همۀ مرتبطین با انسان حتّی حیوانات • سبب تشریع حکم بردهداری در اسلام • فلسفۀ قربانی کردن در عید قربان • لزوم دفاع و حمایت از حق • اهمیّت خلوص نیّت در مشورتدادن به افراد • اهمیّت مراقبه در سلوک راه خدا • اهمیّت طهارت قلب و دوام ذکر خدا در سلوک راه خدا • تلازم ذکر و یاد خدا با محبّت پروردگار • اهمیّت عزلت و خلوت در حضور قلب انسان • کیفیت وصول به مقام مخلَصین و حالات آنها بعد از فناء ذات • بهفعلیت رساندن استعدادات ملکوتی انسان بهواسطۀ تربیت صالح • نهفتهبودن تمام اسرار عالم امکان در انسان برای وصول به کمالات
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
79کنید. اگر راه رشد و صلاحی به نظرتان میرسد تذکّر بدهید و با جماعت باشید؛ آنوقت خداوند علیّ أعلیٰ شما را هدایت میکند و از انوار عالم ملکوت به شما افاضه میکند و غلّ و غش را از دلهای شما بیرون میآورد، و آنوقت شما در جامعۀ اسلامی زندگی میکنید، در جامعهای که قلب و روح و جسمتان همه شاد است.
کیفیّت تلاوت و تدبّر در آیات قرآن
امیدواریم که إنشاءالله قرآن کتاب عمل ما باشد، و ما هر وقت قرآن را میخوانیم با تدبّر و با تفکّر بخوانیم! خدا به پیغمبر میفرماید:
﴿وَ رَتِّلِ ٱلۡقُرۡءَانَ تَرۡتِيلًا﴾؛1 «قرآن را آرام بخوان، با تفکّر و با تأمّل بخوان!»
اگر یک آیۀ قرآن را نمیفهمیم آن را بپرسیم، اشکالی ندارد؛ دو آیه را نمیفهمیم بپرسیم! اگر یک صفحۀ قرآن را با تدبّر بخوانیم ثوابش بیشتر است از اینکه دو صفحه بخوانیم و تدبّر ما کم باشد، و اگر یک جزء قرآن را با تدبّر بخوانیم ثوابش بیشتر است از اینکه یک ختم قرآن بدون تدبّر کنیم؛ چون تا انسان تدبّر در قرآن نکند، نمیفهمد که قرآن به انسان چه میگوید، و اصلاً با سرّ و روح دین آشنا نمیشود، با روح پیغمبر آشنا نمیشود، و روح پیغمبر و امیرالمؤمنین و ائمّه و طرز تفکّر آنها را نمیفهمد.
شَمّ الفقاهه حالی است که فقیه پیدا میکند و اگر به یک خبر برسد، در اثر ممارست میفهمد که این خبر از کدام امام است. ما باید در تعالیم قرآن به مرحلهای برسیم که از آیات قرآن یک استنباط مطلب کلّی بکنیم و با روح دین آشنا شویم؛ و اگر با روح دین آشنا شدیم، همه کار ما درست میشود، تمام این فرمایشات بر جای خود مینشیند، دلهای ما آنطوریکه پیغمبر فرمود: «فَوَعاها»، میگیرد و اخذ میکند، بدیهای ما تبدیل به خوبی میشود، و ذلّت ما تبدیل به عزّت میشود.
خداوند علی أعلیٰ بر مسلمین منّت گذاشت و هیچ شبهه و شکی هم در این عید نماند و در چند جای از همین مملکت هم افراد بسیار زیادی ماه را بهوضوح دیدهاند و شهادت دادهاند.
- سوره مزّمّل (٧٣) آیه ٤.
