مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
جلد دوم از مجموعۀ ارزشمند «مبانی اخلاق در آیات و روایات» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، پیرامون «مبانی و دقایق اخلاقی» میباشد که در مسجد قائم و چهبسا منازل دوستان ایراد فرمودهاند که در ضمن تفسیر آیات کریمه و روایات شریفه و برخی ادعیۀ مأثوره، با بیانی شیوا و روان، به تحلیل و تفسیر پارهای از رموزِ برخی اخلاق حسنه و سیّئه پرداخته و مشتاقان لقای پروردگار و عاشقان حریم معبود را بر سفرۀ معارف ناب قرآن و اهلبیت علیهمالسلام فراخوانده و راه را برای وصول به آن حریم هموار ساخته است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • میزان ارزش انسان بر اساس تقویٰ و نیّت او • تقویٰ ملاک برتری در اسلام • اجر دانشمندان بر طبق منظور و غرض آنها از اختراعات و اکتشافات • لزوم وحدت و اخوّت بین مسلمانان • استجابت دعای عامّۀ مردم بهواسطۀ طلب حقیقی و اتّکای به خدا • دستور اسلام به مراعات حقوق همۀ مرتبطین با انسان حتّی حیوانات • سبب تشریع حکم بردهداری در اسلام • فلسفۀ قربانی کردن در عید قربان • لزوم دفاع و حمایت از حق • اهمیّت خلوص نیّت در مشورتدادن به افراد • اهمیّت مراقبه در سلوک راه خدا • اهمیّت طهارت قلب و دوام ذکر خدا در سلوک راه خدا • تلازم ذکر و یاد خدا با محبّت پروردگار • اهمیّت عزلت و خلوت در حضور قلب انسان • کیفیت وصول به مقام مخلَصین و حالات آنها بعد از فناء ذات • بهفعلیت رساندن استعدادات ملکوتی انسان بهواسطۀ تربیت صالح • نهفتهبودن تمام اسرار عالم امکان در انسان برای وصول به کمالات
مرتب سازی:
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
76در جامعۀ اسلام خون دارای یک قیمت است؛ کسی شریفتر و وجیهتر باشد یا نباشد، صاحب جاه باشد یا نباشد، بالاتر باشد یا پایینتر باشد، فقیر باشد یا غنی باشد، از نقطهنظر قصاص و دیه یک اندازه است. « تتَکافَأُ دِمائُهُم؛ خونها با همدیگر مساوی است.» این دستور پیغمبر است!
و هُم یَدٌ واحِدٌ عَلیٰ مَن سِواهم؛ «و تمام مؤمنین حکم یک دست هستند علیه دشمنانشان؛ همۀ مؤمنین یک دست هستند.»
یعنی جدایی و تفرقه ندارند، و وقتی آسیب و گزندی به آنها برسد، همه آنها یک مشت میشوند علیه آن کسی که مخالفت با کیان و هستی آنها میکند و برخلاف قرآن و دستورات پیغمبر ما رفتار میکند. آنها ید واحد هستند.
و یَسعیٰ بِذِمَّتِهم أدناهُم؛ «و آن أدنیٰتر از افراد مسلمان هم به ذمّه و به عهدِ مسلمانها سعی میکند و برعهده میگیرد.»
یعنی اگر یک نفر از افراد مسلمان که درجهاش از همه پایینتر باشد یک کافر را در ذمّه و عهد خود در بیاورد، آن ذمّه و عُهدۀ او محترم است و تمام مسلمانها باید محترم بشمرند و نمیتوانند عهد او و ذمّۀ او را نقض کنند؛ چون مسلمان است. چنین احترام و چنین قدر و قیمت و قابلیّتی از طرف پروردگار به او داده شده است که اگر یک مسلمان، کافری را در ذمّه و پناه خود قرار بدهد، او در امان است و هیچ مسلمان دیگری نمیتواند به او تعدّی کند.
در بعضی از روایات اینطور وارد شده است:
نَضَّرَ اللهُ عبدًا سمِعَ مَقالتِی فوَعاها!1
یعنی پیغمبر میفرماید:
«خدا قلب آن کسی را که کلام مرا میشنود و حفظ میکند و به دیگران تحویل میدهد، تازه نگه میدارد!»
یا دعایی از جانب پیغمبر است:
- الکافی، ج ١، ص ٤٠٣.