
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
جلد دوم از مجموعۀ ارزشمند «مبانی اخلاق در آیات و روایات» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، پیرامون «مبانی و دقایق اخلاقی» میباشد که در مسجد قائم و چهبسا منازل دوستان ایراد فرمودهاند که در ضمن تفسیر آیات کریمه و روایات شریفه و برخی ادعیۀ مأثوره، با بیانی شیوا و روان، به تحلیل و تفسیر پارهای از رموزِ برخی اخلاق حسنه و سیّئه پرداخته و مشتاقان لقای پروردگار و عاشقان حریم معبود را بر سفرۀ معارف ناب قرآن و اهلبیت علیهمالسلام فراخوانده و راه را برای وصول به آن حریم هموار ساخته است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • میزان ارزش انسان بر اساس تقویٰ و نیّت او • تقویٰ ملاک برتری در اسلام • اجر دانشمندان بر طبق منظور و غرض آنها از اختراعات و اکتشافات • لزوم وحدت و اخوّت بین مسلمانان • استجابت دعای عامّۀ مردم بهواسطۀ طلب حقیقی و اتّکای به خدا • دستور اسلام به مراعات حقوق همۀ مرتبطین با انسان حتّی حیوانات • سبب تشریع حکم بردهداری در اسلام • فلسفۀ قربانی کردن در عید قربان • لزوم دفاع و حمایت از حق • اهمیّت خلوص نیّت در مشورتدادن به افراد • اهمیّت مراقبه در سلوک راه خدا • اهمیّت طهارت قلب و دوام ذکر خدا در سلوک راه خدا • تلازم ذکر و یاد خدا با محبّت پروردگار • اهمیّت عزلت و خلوت در حضور قلب انسان • کیفیت وصول به مقام مخلَصین و حالات آنها بعد از فناء ذات • بهفعلیت رساندن استعدادات ملکوتی انسان بهواسطۀ تربیت صالح • نهفتهبودن تمام اسرار عالم امکان در انسان برای وصول به کمالات
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
63در روز قیامت به آنها ملحق میشوند و با آنها به بهشت میروند.1 این روایاتِ إلحاق، خیلی عجیب است؛2 میگوید: «ما شیعیان بار خود را روی دوش آنها انداختیم؛ چون در دنیا گشتیم و غیر از آنها کسی را پیدا نکردیم که طهارت و پاکیزگیاش تا این سر حدّ باشد و به عالم ملکوت متّصل باشد و ظرفیّتش آنقدر واسع باشد!»
در دعایی که بعد از زیارت سیّدالشّهدا علیه السّلام وارد است که در بالای سر حضرت بخوانیم،3 و در بعضی از دعاهای دیگر و بعضی از زیارتهای جامعه و در انتهای زیارت جامعۀ کبیره هم این مفاد هست:
خدایا، اگر من افرادی غیر از محمّد و آلمحمّد سراغ داشتم که میتوانستند بین من و تو واسطه بشوند و شفاعت کنند، دنبال آنها میرفتم!4
ولی ما گشتیم و پیدا نکردیم، و از هیچ گروهی هم تا این سر حد سراغ نداریم و اصلاً نیست! نهاینکه بخواهیم عقل خود را زمین بگذاریم و از روی تقلید یا تحکّم رفتار کنیم؛ واقعاً نیست! بنابراین خدایا ما را به آنها ملحق کن!
امّا کاری نکنیم که سنگینی ما خیلی روی دوش آنها بیفتد! میدانید که اگر بچّهای در منزلی مریض باشد، بیش از آن مقداری که او از این مرض رنج میبرد، پدر و مادرش رنج میبرند. پدر مریض نیست، مادر هم مریض نیست؛ ولی بچّۀ مریض میخوابد و پدر و مادر نمیخوابند! آن مرض بچّه روی دوش پدر است. اگر دوتا بچّه مریض بود، دوتا بار؛ و اگر سهتا بود، سهتا؛ و اگر دهتا بود، دهتا! بار این امّت بر دوش امام زمان است، هر گناه و خطائی کنیم، آن حضرت متأثّر میشود، ولو اینکه بار را میکشد! و چون با رشتۀ ولایت و محبّت است، وعده داده است که روز قیامت
- جهت اطّلاع بیشتر رجوع شود به معاد شناسی، ج ٢، ص ٩٥ ـ ١٥٦؛ ج ٤، ص ١٨٦ ـ ١٨٩؛ ج ٩، ص ٢٨٠ ـ ٣٢٣.
- جهت اطّلاع از این روایات رجوع شود به معاد شناسی، ج ٩، ص ٣٠٩ ـ ٣٢٢.
- بحار الأنوار، ج ٩٨، ص ٢٢٦.
- من لا یحضره الفقیه، ج ٢، ص ٦١٧.
