مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
جلد دوم از مجموعۀ ارزشمند «مبانی اخلاق در آیات و روایات» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، پیرامون «مبانی و دقایق اخلاقی» میباشد که در مسجد قائم و چهبسا منازل دوستان ایراد فرمودهاند که در ضمن تفسیر آیات کریمه و روایات شریفه و برخی ادعیۀ مأثوره، با بیانی شیوا و روان، به تحلیل و تفسیر پارهای از رموزِ برخی اخلاق حسنه و سیّئه پرداخته و مشتاقان لقای پروردگار و عاشقان حریم معبود را بر سفرۀ معارف ناب قرآن و اهلبیت علیهمالسلام فراخوانده و راه را برای وصول به آن حریم هموار ساخته است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • میزان ارزش انسان بر اساس تقویٰ و نیّت او • تقویٰ ملاک برتری در اسلام • اجر دانشمندان بر طبق منظور و غرض آنها از اختراعات و اکتشافات • لزوم وحدت و اخوّت بین مسلمانان • استجابت دعای عامّۀ مردم بهواسطۀ طلب حقیقی و اتّکای به خدا • دستور اسلام به مراعات حقوق همۀ مرتبطین با انسان حتّی حیوانات • سبب تشریع حکم بردهداری در اسلام • فلسفۀ قربانی کردن در عید قربان • لزوم دفاع و حمایت از حق • اهمیّت خلوص نیّت در مشورتدادن به افراد • اهمیّت مراقبه در سلوک راه خدا • اهمیّت طهارت قلب و دوام ذکر خدا در سلوک راه خدا • تلازم ذکر و یاد خدا با محبّت پروردگار • اهمیّت عزلت و خلوت در حضور قلب انسان • کیفیت وصول به مقام مخلَصین و حالات آنها بعد از فناء ذات • بهفعلیت رساندن استعدادات ملکوتی انسان بهواسطۀ تربیت صالح • نهفتهبودن تمام اسرار عالم امکان در انسان برای وصول به کمالات
مرتب سازی:
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۲
111تَذَكَّرُونَ﴾1 و آیۀ ﴿إِنَّ أَكۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَهِ أَتۡقَىٰكُمۡ﴾2 و... اینها دستور العمل است!
دستور اسلام به انقاق از روی خلوص
آن قدر در آیات قرآن راجع به انفاق داریم که: ﴿از روی خلوص انفاق کنید و منّت نگذارید!﴾3 پول، کفّاره، صدقه، زکات و هرچه که میدهید، خیلی محترم بدهید! بعضی جاها ظاهر و بعضی جاها مخفی بدهید!4 آنجایی که آن را ظاهر میدهید به این مصلحت است و آنجایی که مخفی میدهید به آن مصلحت است.5 کاری نکنید که آن کسی که آن را میگیرد، شکستی برای او باشد؛ و الاّ آن صدقهتان باطل است:
﴿يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُبۡطِلُواْ صَدَقَٰتِكُم بِٱلۡمَنِّ وَ ٱلۡأَذَىٰ﴾.6
شما که میخواهید این صدقه را به دست فلان شخص بدهید، مثلاً برای شخصی یک منزل بخرید ـ صدقه که حتماً صنّار و سه شاهی نیست که با صدقات و انفاقهایی که سابقاً میدادید فرق نکند ـ، اگر میخواهید منّتی بگذارید، ولو یک بار در عمرت به کسی بگویی: «من برای شما منزل خریدم یا من فلان کمک را به شما کردم» فاتحهاش خوانده شده است!
﴿قَوۡلٞ مَّعۡرُوفٞ وَ مَغۡفِرَةٌ خَيۡرٞ مِّن صَدَقَةٖ يَتۡبَعُهَآ أَذٗى وَ ٱللَهُ غَنِيٌّ حَلِيمٞ﴾.7
- سوره نحل (١٦) آیه ٩٠. نور ملکوت قرآن، ج ١، ص ١٧٥:
«حقّاً خداوند به عدل و احسان و رسیدگی و انفاق به نزدیکان امر میکند، و از هر کار منکر و زشت و قبیح و فحشا و ستم، نهی مینماید و شما را پند و اندرز میدهد، به امید آنکه شما متذکّر گردید.» - سوره حجرات (٤٩) آیه ١٣. نور ملکوت قرآن، ج ١، ص ١٦٠:
«حقّاً و حقیقتاً گرامیترین فرد از افراد شما در نزد خداوند، کسی است که تقوای او افزونتر باشد!» - سوره بقره (٢) آیه ٢٦٢.
- سوره رعد (١٣) آیه ٢٢؛ سوره فاطر (٣٥) آیه ٢٩.
- سوره بقره (٢) آیه ٢٧١.
- سوره بقره (٢) آیه ٢٦٤. نور ملکوت قرآن، ج ٤، ص ٦٣:
«ای کسانی که ایمان آوردهاید، انفاقات و صدقات خود را به منّت نهادن و آزار رساندن تباه و خراب نکنید!» - سوره بقره (٢) آیه ٢٦٣. نور ملکوت قرآن، ج ٤، ص ٦٣:
«گفتار خوش و ملایم و عذر خواهی از سائل، بهتر است از انفاق و صدقهای که در پی آن آزار باشد. و خداوند ازاینگونه انفاق بینیاز است، و در برابر عصیان و گناه اینگونه انفاقکنندگان شکیبا است.»
- سوره نحل (١٦) آیه ٩٠. نور ملکوت قرآن، ج ١، ص ١٧٥: