
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۱
جلد اول از مجموعۀ ارزشمند «مبانی اخلاق در آیات و روایات» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، پیرامون «مبانی و دقایق اخلاقی» میباشد که در مسجد قائم و چهبسا منازل دوستان ایراد فرمودهاند که در ضمن تفسیر آیات کریمه و روایات شریفه و برخی ادعیۀ مأثوره، با بیانی شیوا و روان، به تحلیل و تفسیر پارهای از رموزِ برخی اخلاق حسنه و سیّئه پرداخته و مشتاقان لقای پروردگار و عاشقان حریم معبود را بر سفرۀ معارف ناب قرآن و اهلبیت علیهمالسلام فراخوانده و راه را برای وصول به آن حریم هموار ساخته است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نحوۀ تخاطب بنده با پروردگار در نماز • بصیرت انسان عالِم نسبت به جاهل • عدم ادراک حقیقت هستی بهوسیلۀ علوم ظاهری و مادّی • تأسّی به رسولخدا به عنوان اسوۀ حسنه • حدّ کمال هر امّتی بهاندازۀ حدّ کمال پیغمبر آن امّت • نحوۀ عطوفت فرزندان نسبت به والدین از روی خضوع و خشوع • اهمیّت صلۀ رحم و دستورات اسلام نسبت به آن • جامعیت اسلام در جمع بین حکم عفو و قصاص • فلسفۀ دعا و شرایط استجابت • تغییر مقدّرات انسان بهواسطۀ دعا • کیفیت نزول مقدّرات در شبهای قدر • اطلاع ائمۀ اطهار و اولیایالهی از تقدیر الهی • حرمت اعانت بر گناه و اعانت بر ظلم • دیدگاه علامه طهرانی نسبت به برگزاری مجالس و محافل • توضیح توصیههای اخلاقی در برخی سُوَر قرآن همچون: سورۀ حجرات، سورۀ اسراء و سورۀ تحریم
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۱
91که فرض کنید به سر پیغمبر میآوردند؛ حتّی در غذای پیغمبر بعضی از موادّ بد بو مانند سیر میریختند که پیغمبر بخورد و دهانش بو بگیرد و زنهای دیگر از او منزجر بشوند و پیغمبر سراغشان نرود!1 پیغمبر در اطاق عایشه بود، و آن زن در اطاق دیگری آش یا حریرهای میپخت و دوست داشت که پیغمبر هم از این غذا بخورد، در کاسهای میکشید و میآورد؛ عایشه تا میدید که از آنجا این غذا را آوردهاند و جلوی پیغمبر گذاشتهاند، کاسه را برمیداشت و پرت میکرد، و کاسه میشکست و غذا میریخت! حالا پیغمبر چه کار میکرد؟ با چوب دنبالشان میکرد؟! نه؛ میگفت: «چرا این کار را میکنی! این غذا که گناه ندارد، کاسه را شکستی و ضامن هم شدی!»2 حالا آن زن هم محبّتی کرده است و غذا اینجا آورده است، کار بدی که نبوده است! انسان باید متحمّل باشد و باید صبر کند! اینها معجزۀ پیغمبر است! اینها تحمّل است! ﴿وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٖ﴾3 در اینجاها معلوم میشود!4
آنوقت اثبات میکند که در عالم، عصمت زن باید به دست مرد باشد و مرد باید حافظ عصمت زن باشد و باید او را از خطرات و مهالک حفظ کند.
صبر و تحمّل عجیب رسول اکرم در برابر توطئهها و آزار و اذیّتهای بسیار برخی همسرانشان
پیغمبر برای مردم خطبه میخواند و خطبهاش از توحید و معاد و موعظه بود. مردم و آن کسانی که اسلام میآوردند، میفهمیدند و ادراک میکردند؛ یعنی از انوار ملکوتی ادراک میکردند و مسلمان میشدند.
پیغمبر بالای منبر برای مردم صحبت میکرد، یکمرتبه دعوای قبیلهای بین مردم میشد؛ أوس و خزرج به جان همدیگر میافتادند، چون با همدیگر سابقه
- صحیح البخاری، ج ٦، ص ١٦٧؛ صحیح مسلم، ج ٤، ص ١٨٥؛ الطّبقات الکبریٰ، ج ٨، ص ١٣٦؛ بحار الأنوار، ج٢٢، ص ٢٢٨.
- مسند أحمد، ج ٦، ص ٢٧٧.
- سوره قلم (٦٨) آیه ٤.
- جهت اطلاع بیشتر پیرامون مکارم اخلاق پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم رجوع شود به عیون أخبار الرضا علیه السّلام، ج ١، ص ٣١٦ ـ ٣١٩؛ مکارم الأخلاق، ص ١١ ـ ١٥.
