مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۱
جلد اول از مجموعۀ ارزشمند «مبانی اخلاق در آیات و روایات» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، پیرامون «مبانی و دقایق اخلاقی» میباشد که در مسجد قائم و چهبسا منازل دوستان ایراد فرمودهاند که در ضمن تفسیر آیات کریمه و روایات شریفه و برخی ادعیۀ مأثوره، با بیانی شیوا و روان، به تحلیل و تفسیر پارهای از رموزِ برخی اخلاق حسنه و سیّئه پرداخته و مشتاقان لقای پروردگار و عاشقان حریم معبود را بر سفرۀ معارف ناب قرآن و اهلبیت علیهمالسلام فراخوانده و راه را برای وصول به آن حریم هموار ساخته است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نحوۀ تخاطب بنده با پروردگار در نماز • بصیرت انسان عالِم نسبت به جاهل • عدم ادراک حقیقت هستی بهوسیلۀ علوم ظاهری و مادّی • تأسّی به رسولخدا به عنوان اسوۀ حسنه • حدّ کمال هر امّتی بهاندازۀ حدّ کمال پیغمبر آن امّت • نحوۀ عطوفت فرزندان نسبت به والدین از روی خضوع و خشوع • اهمیّت صلۀ رحم و دستورات اسلام نسبت به آن • جامعیت اسلام در جمع بین حکم عفو و قصاص • فلسفۀ دعا و شرایط استجابت • تغییر مقدّرات انسان بهواسطۀ دعا • کیفیت نزول مقدّرات در شبهای قدر • اطلاع ائمۀ اطهار و اولیایالهی از تقدیر الهی • حرمت اعانت بر گناه و اعانت بر ظلم • دیدگاه علامه طهرانی نسبت به برگزاری مجالس و محافل • توضیح توصیههای اخلاقی در برخی سُوَر قرآن همچون: سورۀ حجرات، سورۀ اسراء و سورۀ تحریم
مرتب سازی:
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۱
181و شروع به دعا میکند.
یا در دعای صباح داریم:
اللهمّ یا مَن دَلَعَ لِسانَ الصَّباحِ بِنُطقِ تَبَلُّجِهِ، و سَرَّحَ قِطَعَ اللَیلِ المُظلِمِ بِغَیاهِبِ تَلَجلُجِهِ...
و بعد شروع به دعا میکند:
و افتَحِ اللهمّ لَنا مَصاریعَ الصَّباحِ بِمَفاتیحِ الرَّحمَةِ و الفَلاح... .1
و حقّاً هم همینطور است؛ انسان وقتی چیزی از یک بزرگ تقاضا میکند، اوّل صفات و کرم او را بیان میکند و بعد از او تقاضا میکند.
یکی دیگر از شرایط دعا «یقین» است به اینکه مطمئن باشد که خدا میتواند حاجت انسان را بدهد، و دعا از روی شکّ و تردید و ریب نباشد. هر دعایی که از روی یقین باشد، به منصّۀ اجابت میرسد!2
یکی دیگر از شرایط دعا «إلحاح» است، یعنی اصرار کردن. انسان وقتی چیزی از شخصی میخواهد و میداند که این مشکل فقط به دست او حل میشود، جدّی میخواهد؛ امّا اگر شکّ داشته باشد که آن شخص میتواند این مشکل را حلّ کند یا نه، با خونسردی از او مطلبی را تقاضا میکند. از خدا باید جدّی خواست؛3 چون:
- بحار الأنوار، ج ٨٤، ص ٣٣٩ ـ ٣٤١. ترجمه:
«بار پروردگارا، ای کسی که روشنایی صبحدم را با بیان تابناکش بیرون آورد، و قطعههای شب تاریک را با سیاهی تحیّرش پراکنده کرد...
خدايا، درهاى روز را با كليدهاى رحمت و رستگارى به روى ما بگشا!» (محقّق) - الکافی، ج ٢، ص ٤٧٣.
- همان، ص ٤٧٤ و ٤٧٥ و ٤٩٠؛ عدّة الدّاعی، ص ١٥٤ و ١٥٥.
- بحار الأنوار، ج ٨٤، ص ٣٣٩ ـ ٣٤١. ترجمه: