مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۱
جلد اول از مجموعۀ ارزشمند «مبانی اخلاق در آیات و روایات» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، پیرامون «مبانی و دقایق اخلاقی» میباشد که در مسجد قائم و چهبسا منازل دوستان ایراد فرمودهاند که در ضمن تفسیر آیات کریمه و روایات شریفه و برخی ادعیۀ مأثوره، با بیانی شیوا و روان، به تحلیل و تفسیر پارهای از رموزِ برخی اخلاق حسنه و سیّئه پرداخته و مشتاقان لقای پروردگار و عاشقان حریم معبود را بر سفرۀ معارف ناب قرآن و اهلبیت علیهمالسلام فراخوانده و راه را برای وصول به آن حریم هموار ساخته است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نحوۀ تخاطب بنده با پروردگار در نماز • بصیرت انسان عالِم نسبت به جاهل • عدم ادراک حقیقت هستی بهوسیلۀ علوم ظاهری و مادّی • تأسّی به رسولخدا به عنوان اسوۀ حسنه • حدّ کمال هر امّتی بهاندازۀ حدّ کمال پیغمبر آن امّت • نحوۀ عطوفت فرزندان نسبت به والدین از روی خضوع و خشوع • اهمیّت صلۀ رحم و دستورات اسلام نسبت به آن • جامعیت اسلام در جمع بین حکم عفو و قصاص • فلسفۀ دعا و شرایط استجابت • تغییر مقدّرات انسان بهواسطۀ دعا • کیفیت نزول مقدّرات در شبهای قدر • اطلاع ائمۀ اطهار و اولیایالهی از تقدیر الهی • حرمت اعانت بر گناه و اعانت بر ظلم • دیدگاه علامه طهرانی نسبت به برگزاری مجالس و محافل • توضیح توصیههای اخلاقی در برخی سُوَر قرآن همچون: سورۀ حجرات، سورۀ اسراء و سورۀ تحریم
مرتب سازی:
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۱
106دربارۀ این آیات قدری صحبت شد.1
سورۀ إسراء از آن سورههای جانانۀ قرآن است! همۀ سورههای قرآن جانانه است، امّا بعضی از سورهها است که آدم همیشه واقعاً دلش میخواهد که آن سورهها را بخواند!
استحباب قرائت سُور طِوال در نماز
ما بعضی اوقات که کمی سورههای بلند در نماز میخوانیم مورد اعتراض واقع میشویم که آقا پایمان درد میکند، آقا عجله داریم! آقاجان، اگر ضرورت دارد و عجله داری یا پایت درد میکند، نمازت را فُرادیٰ کن و برو! و یا اگر پایت درد میکند بنشین! امام جماعت قرائتش را میخواند و هرجا پایتان درد گرفت و خسته شد، بنشینید و گوش کنید و وقتی پایتان خوب شد، دو مرتبه بلند شوید!2
- متأسّفانه این جلسه یافت نشد. (محقّق)
- الکافی، ج ٣، ص ٤١٠: «عن جمیل بن درّاج، أنّه سأل أباعبدالله علیه السّلام: ما حَدُّ المریض الّذی یُصلّی قاعدًا؟ فقال: ”إنّ الرّجل لَیوعَکُ و یَحرَجُ، ولکنّه هو أعلم بنفسه؛ ولٰکن إذا قَوِیَ فلیَقُم.“»
ترجمه: «جمیل بن درّاج از امام صادق علیه السّلام پرسید: حدّ مریضی که نمازش را نشسته میخواند چیست؟ حضرت فرمودند: ”همانا شخص به رنج و حرج میافتد [اگر ایستاده بخواند]، و همانا خودش به خودش آگاهتر است؛ امّا هرگاه که قوّت و توانایی یافت بایستد.“» (محقّق)
الکافی، ج ٣، ص ٤١١: «عن زُرارة عن أبیجعفر علیه السّلام، قال: قلت: الرّجل یُصلّی و هو قاعد فیقرَأ السّورةَ، فإذا أراد أن یختِمَها قام فرکَع بآخرها. قال: ”صلاتُهُ صلاة ُالقائم.“»
ترجمه: «زراره گوید: به امام باقر علیه السّلام عرض کردم: شخصی نشسته نماز میخواند، سوره را که میخواند، قبل از اینکه آن را به پایان برساند، میایستد و در انتهای قرائتش رکوع را بجای میآورد؛ [نمازش چگونه است]؟ حضرت فرمودند: ”نماز او نماز شخص ایستاده است.“» (محقّق)
من لا یحضره الفقیه، ج ١، ص ٣٦٤: «و قال حمّاد بن عثمان: قلت لأبیعبدالله علیه السّلام: قد اشتدَّ علَیَّ القیامُ فی الصّلاة. فقال: ”إذا أردتَ أن تُدرِکَ صلاةَ القائم فَاقرَأ و أنت جالس، فإذا بقِیَ من السّورة آیتان فقُم و أتِمَّ ما بَقِی، و ارکَع و اسجُد؛ فذاک صلاةُ القائم.“»
ترجمه: «حمّاد بن عثمان گوید: به امام صادق علیه السّلام عرض کردم: همانا برای من قیام در نماز سخت شده است. حضرت فرمودند: ”اگر میخواهی ثواب نماز ایستاده را دریابی، پس قرائت را نشسته انجام بده و چون از سوره دو آیه باقی ماند، بایست و قرائت را تمام کن و سپس رکوع و سجود را انجام بده؛ و آن نمازت نماز شخص ایستاده خواهد بود.“» (محقّق)