
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۱
جلد اول از مجموعۀ ارزشمند «مبانی اخلاق در آیات و روایات» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه آیتاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، پیرامون «مبانی و دقایق اخلاقی» میباشد که در مسجد قائم و چهبسا منازل دوستان ایراد فرمودهاند که در ضمن تفسیر آیات کریمه و روایات شریفه و برخی ادعیۀ مأثوره، با بیانی شیوا و روان، به تحلیل و تفسیر پارهای از رموزِ برخی اخلاق حسنه و سیّئه پرداخته و مشتاقان لقای پروردگار و عاشقان حریم معبود را بر سفرۀ معارف ناب قرآن و اهلبیت علیهمالسلام فراخوانده و راه را برای وصول به آن حریم هموار ساخته است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نحوۀ تخاطب بنده با پروردگار در نماز • بصیرت انسان عالِم نسبت به جاهل • عدم ادراک حقیقت هستی بهوسیلۀ علوم ظاهری و مادّی • تأسّی به رسولخدا به عنوان اسوۀ حسنه • حدّ کمال هر امّتی بهاندازۀ حدّ کمال پیغمبر آن امّت • نحوۀ عطوفت فرزندان نسبت به والدین از روی خضوع و خشوع • اهمیّت صلۀ رحم و دستورات اسلام نسبت به آن • جامعیت اسلام در جمع بین حکم عفو و قصاص • فلسفۀ دعا و شرایط استجابت • تغییر مقدّرات انسان بهواسطۀ دعا • کیفیت نزول مقدّرات در شبهای قدر • اطلاع ائمۀ اطهار و اولیایالهی از تقدیر الهی • حرمت اعانت بر گناه و اعانت بر ظلم • دیدگاه علامه طهرانی نسبت به برگزاری مجالس و محافل • توضیح توصیههای اخلاقی در برخی سُوَر قرآن همچون: سورۀ حجرات، سورۀ اسراء و سورۀ تحریم
مبانی اخلاق در آیات و روایات - ج۱
243کسی ریش دیگری را بتراشد، کار حرامی کرده است؛ و اگر کسی دکّان خود را به ریشتراش اجاره بدهد، کار حرام کرده است؛ چون اعانت بر گناه کرده.
حرمت ربا و هرگونه مشارکت و کمک در این مسئله
و نظیر اینها از مثالهایی که میتوان زد، بسیار زیاد است. ربا خوردن و ربا دادن حرام است؛1 یعنی انسان یا معاملۀ ربوی کند، یا قرض ربوی بدهد، معاملۀ جنس به جنس و زیاده، یا قرضی بدهد و زیاده، اینها حرام است. پنج طایفه در این معاملات ربوی لعنت شدهاند: ربا دهنده، ربا گیرنده، واسطۀ معامله، شاهد، و کاتب؛2 این پنج طائفه در نزد پروردگار ملعوناند. و ربا به هر صورت و به هر کیفیّتی میخواهد باشد؛ انسان ده تومان به رفیقش قرض میدهد که موقع غروب، ده تومان و یک قران به انسان بر گرداند؛ صد تومان قرض میدهد که در آخر ماه صد و یک تومان بدهد، یا بیشتر یا کمتر؛ ربا شخصی باشد یا کلّی باشد؛ بهصورت صّرافخانهها باشد یا بهصورت بانکهای بزرگ باشد؛ همهاش حرام است! اینها ربا خانه است و ربا دهنده و ربا گیرنده و کاتب و شاهد و واسطه، ملعوناند؛ چون اینها در متن ربا واقعاند.
امّا افرادی که در متن ربا واقع نیستند، بلکه کمک میکنند؛ مثل آن قاصدی که کاغذ را از طرف بانک میآورد به کاتب میدهد و بر میگردد؛ آن کسی که درِ بانک را باز میکند؛ آن کسی که جارو میکند؛ آن کسی که پاسبانی میکند؛ آن کسی که به هر قسم از اقسام اعانت و کمک، کمک میکند؛ اینها در تحت عنوان کمک بر إثم است و حرام است و باید اجتناب کرد. پولی هم که انسان از آنها میگیرد حرام است، و حقوقی هم که میگیرد حرام است.
احکام خرید و فروش و ساختن مجسّمه و عروسک
نظیر این مثال زیاد است. مجسّمه فروختن حرام است، عروسک فروختن
- فقه الرّضا علیه السّلام، ص ٢٥٦.
- جامع الأخبار، شعیری، ص ١٤٥؛ دعائم الإسلام، ج ٢، ص ٣٧؛ عوالی اللّئالی، ج ٢، ص ١٣٦؛ با قدری اختلاف.
