
امام شناسی ج11
جلد یازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «اعلمیت امیرالمؤمنین علیهالسلام»، «حدیث باب مدینةالعلم از حیث سند و دلالت» و «قضاوتهای امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم و عرفان خداوندی، از شرائط اولیه رهبری • دین اسلام شرط رهبری را اعلمیّت از جمیع افراد امت میداند • اعلمیت امیرالمؤمنین بر طبق روایات متواتره از پیامبر و اجماع مسلمین بلکه موحدین • بحث مفصل دربارۀ سند و دلالت حدیث «انا مدینة العلم و علیٌّ بابها» • نمونههای متعددی از قضاوتهای شگفتانگیز و حل مسائل مشکل توسط امیرالمؤمنین علیهالسلام • حکومت غاصبان، مانع بهرمندی مردم از سرمایههای الهی • جهالت غاصبان خلافت به معارف دینی و مسائل شرعی • گوشهای از جنایات وهابیها • حذف بخاری و مسلم، فضائل و مناقب امیرالمؤمنین علیهالسلام را از روایات • جهل به مقام والای امیرالمؤمنین علیهالسلام، علّت کنار زدنِ او از خلافت • امیرالمؤمنین، معشوق حقیقی ممکنات در عالم امکان
امام شناسی ج11
55بدن است. و لیکن نیکوئى و برّ، براى کسى است که از شواغل حواسّ و هواجس خیال و پندار، و وساوس نفس پرهیز کند! و در خانههاى دل از درهاى باطنیّۀ آن که پهلوى روح و حقّ است وارد شوید! زیرا که در خانه دل همان راهى است که از آنجا به سوى حقّ راهى گشوده مىگردد، و از خدا بپرهیزید؛ از اشتغال به آن چیزهائى که شما را از خدا باز مىدارد لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ و در این صورت اُمید است که شما به فلاح و رستگارى فائز آئید!1
روایات وارده در تفسیر برهان در معناى بیوت و أبواب آنها
و در «تفسیر برهان» علاوه بر دو روایتى که ما از «تفسیر المیزان» آوردیم؛ روایات عدیدۀ دیگرى را مىآورد:
از جمله از محمّد بن حسن صَفَّار با سند خود از أسْود بن سعید که گفت: من در نزد حضرت باقر علیه السّلام بودم، او بدون آنکه من پرسش نموده باشم، ابتدا به سخن کرده گفت: نَحْنُ حُجَّةُ اللهِ! وَ بَابُ اللهِ! وَ نَحْنُ لِسَانُ اللهِ! وَ نَحْنُ وَجْهُ اللهِ! وَ نَحْنُ عَیْنُ اللهِ! وَ نَحْنُ وُلاَةُ أمْرِ اللهِ فِی عِبَادِهِ!
«ما حجت خدا هستیم، و ما دَرِ خدا هستیم، و ما زبان خدا هستیم، و ما وجه خدا هستیم، و ما چشم خدا هستیم، و ما والیان أمر خدا هستیم در میان بندگانش.»
و از جمله آنکه از طبرسى در «احتجاج» از أصْبَغ بن نباته روایت کرده است که او گفت: من در نزد أمیرالمؤمنین علیه السّلام نشسته بودم که ابْنِ کَوَّآ آمد و گفت: یا أمیرالمؤمنین! معناى این سخن خدا که مىگوید:
- جزء أوّل ص ١١٧ از تفسیرى که به نام الشیخ الأکبر العارف بالله العلاّمة محیى الدین بن عربى طبع شده است. و لیکن حضرت استاد گرامى ما: آیة الله علامه سید محمد حسین طباطبائى رضوان الله علیه مىفرمودند: مرحوم آیة الحق و سند العرفان: حاج میرزا على قاضى رضوان الله علیه مىگفتند که: این تفسیر متعلّق به ملاّ عبد الرّزّاق قاسانى است زیرا که عبارات و اصطلاحاتش بعینها عبارات و اصطلاحات اوست و نسبتش به محیى الدین عربى غلط است.
انتهى و أنا أقول: در هر جا که در تفسیر «روح البیان» مطلبى از ملاّ عبد الرزّاق کاشانى نقل مىکند، بعینه عبارت آن، همان عبارت این تفسیر است. بنابراین گفتار مرحوم قاضى در غایت إتقان است؛ شاهد و از باب نمونه آنچه را که در «روح البیان» از کاشانى در تفسیر آیۀ: وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ نقل کرده است، حرفاً به حرف با این تفسیر تفاوتى ندارد، فراجع.
- جزء أوّل ص ١١٧ از تفسیرى که به نام الشیخ الأکبر العارف بالله العلاّمة محیى الدین بن عربى طبع شده است. و لیکن حضرت استاد گرامى ما: آیة الله علامه سید محمد حسین طباطبائى رضوان الله علیه مىفرمودند: مرحوم آیة الحق و سند العرفان: حاج میرزا على قاضى رضوان الله علیه مىگفتند که: این تفسیر متعلّق به ملاّ عبد الرّزّاق قاسانى است زیرا که عبارات و اصطلاحاتش بعینها عبارات و اصطلاحات اوست و نسبتش به محیى الدین عربى غلط است.
