امام شناسی ج11
جلد یازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «اعلمیت امیرالمؤمنین علیهالسلام»، «حدیث باب مدینةالعلم از حیث سند و دلالت» و «قضاوتهای امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم و عرفان خداوندی، از شرائط اولیه رهبری • دین اسلام شرط رهبری را اعلمیّت از جمیع افراد امت میداند • اعلمیت امیرالمؤمنین بر طبق روایات متواتره از پیامبر و اجماع مسلمین بلکه موحدین • بحث مفصل دربارۀ سند و دلالت حدیث «انا مدینة العلم و علیٌّ بابها» • نمونههای متعددی از قضاوتهای شگفتانگیز و حل مسائل مشکل توسط امیرالمؤمنین علیهالسلام • حکومت غاصبان، مانع بهرمندی مردم از سرمایههای الهی • جهالت غاصبان خلافت به معارف دینی و مسائل شرعی • گوشهای از جنایات وهابیها • حذف بخاری و مسلم، فضائل و مناقب امیرالمؤمنین علیهالسلام را از روایات • جهل به مقام والای امیرالمؤمنین علیهالسلام، علّت کنار زدنِ او از خلافت • امیرالمؤمنین، معشوق حقیقی ممکنات در عالم امکان
مرتب سازی:
امام شناسی ج11
230زد، و بر او غلبه کرد.»
و در بعضى وارد است که: کُلُّ أحَدٍ أعْلَمُ مِنْ عُمَرَ.
و در بعضى وَ کُلُّ النَّاسِ أفْقَهُ مِنْ عُمَرَ «تمام مردم از عمر دانشمندتر؛ و تمام مردم از عمر فقیهترند.»1
و در بعضى وارد است که: کُلُّ النَّاسِ أفْقَهُ مِنْ عُمَرَ حَتَّی رَبَّاتِ الْحِجَالِ؛ ألاَ تَعْجَبُونَ مِنْ إمَامٍ أخْطَأ وَامْرَأةٍ أصَابَتْ؛ فَاضَلَتْ إمَامَکُمْ فَفَضَلَتْهُ (فَنَضَلَتْهُ)!2
«همگى مردمان از عمر فقیهترند؛ حتّى زنهاى پردهنشین که در اطاقها و حجلهها پرورش یافتهاند. آیا در شگفت نمىآئید دربارۀ پیشوائى که خطا کند؛ و زنى که صواب کند؟! این زن در دانش و فضل با إمام شما مفاخرت نمود؛ و در مقام غلبه برآمد؛ و بر او غالب شد.»
و در بعضى وارد است: کُلُّ النَّاسِ أفْقَهُ مِنْ عُمَرَ حَتَّی الْمُخَدَّرَاتِ فِی الْبُیُوتِ.
«همگى مردمان از عمر فقیهترند، حتّى مخدّرات پشت پرده در خانهها.»
حاکم نیشابورىّ، طرق این روایت را که به عمر منتهى مىشود؛ همان طور که در «مستدرک» خود ج ٢ ص ١٧٧ گفته است؛ در جزوۀ بزرگى جمعآورى کرده و گفته است: سندهاى صحیحه بر تواتر این خطبه از عمر بن خطّاب دلالت دارد و ذَهَبِىّ در «تلخیص المستدرک» گفتار حاکم را تثبیت و تقریر نموده است و خطیب بغدادى در «تاریخ» خود ج ٣ ص ٢٥٧ با طرق متعددى این حدیث را
- سیّد بن طاوس در «طرائف» ص ٤٧١ از حمیدى در کتاب جمع بین صحیحین روایت کرده است که: إنّ عمر بن الخطّاب أمر علی المنبر أن لایزاد فی مهور النّسآء علی قدرٍ ذکره؛ فذکّرته أمراةٌ من جانب المسجد یقول الله تعالی: و إن أردتم ـ الآیة، فقال: کلّ النّاس أعلَم من عمر حتّی النّساء..
و زمخشرى در «کشّاف» بدین لفظ آورده است که: عمر براى خطبه ایستاد و گفت: أیّها الناس لا تغَالُوا بصداقِ النّسآءِ؛ فلو کانت فِی الدّنیا أو تقوی عندالله لکان أولاکم بِها رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم ما اصدق امرأة اکثر من اثنی عشر أوقیه. فقامت إلیه المرأةٌ فقالت له: یا أمیرالمؤمنین! لَم تَمنعنا حقّا جعله الله لنا؟ والله یقول: «وأتيتم إحداهن قنطارًا فقال عمر: کلّ أحد أعلم من عمر ثُمّ قال لأصحابه: تسمعوننی أقول مثل هذا القول فلا تنکرونه علیّ حتّی ترد علی امرأة لیست من أعلم النساء. - این قضیّه را بدین کیفیّت، آیة الله سیّد شرف الدّین عاملی در کتاب «النّصّ و الاجتهاد» طبع دوّم، ص ٢٥٩ آورده است و گفته است: «به این الفاظ بسیاری از حافظین سنن و پاسداران آثار روایت کردهاند. و ابن أبیالحدید در أحوال عمر، ص ٩٦ از جلد سوّم «شرح نهج البلاغة» بطور ارسال مسلّمات نقل کرده است.» أمّا در ضبط آیةالله عاملی عبارت آخر بدین صورت است: ناضَلَتْ إمَامَکُم فَنَضَلَتْهُ. «آن زن با امام شما در مقام تیراندازی برآمد و به امام شما تیر زد، و وی را مغلوب ساخت.»
- سیّد بن طاوس در «طرائف» ص ٤٧١ از حمیدى در کتاب جمع بین صحیحین روایت کرده است که: إنّ عمر بن الخطّاب أمر علی المنبر أن لایزاد فی مهور النّسآء علی قدرٍ ذکره؛ فذکّرته أمراةٌ من جانب المسجد یقول الله تعالی: و إن أردتم ـ الآیة، فقال: کلّ النّاس أعلَم من عمر حتّی النّساء..