امام شناسی ج11

أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ‌.¹ 

 «چقدر او بى‌نیاز است از إعمال رأى و نظر که در اینجا بدهد؟ (یعنى اصولا مسئله، مسئله نظرى نیست تا نیاز به رأى داشته باشد. این مسئله، مسئله لغوى است). آیا او ندانسته است که: کلاله به برادران و خواهران پدر و مادرى مى‌گویند؟! و نیز به خصوص برادران و خواهران پدرى مى‌گویند؟! و همچنین به خصوص برادران و خواهران مادرى مى‌گویند؟! 

 خداوند عزّ و جلّ مى‌گوید: اى پیغمبر چون از تو بپرسند و استفتاء کنند، بگو: خداوند درباره میراث کلاله این‌طور حکم مى‌کند که: اگر مردى بمیرد و فرزندى نداشته باشد؛ و از براى او فقط یک خواهر پدر و مادرى، و یا یک خواهر پدرى بوده باشد؛ او باید نصف ما ترک از أموال آن مرد متوفّى را ببرد. و نیز خداوند عزّ و جلّ مى‌گوید: اگر مردى و یا زنى، برادر و یا خواهر مادرى متوفّى باشند؛ در صورتى که فقط یک نفر باشند، و زیادتر نباشند؛ یک سدس (یک ششم) از إرثیّه را مى‌برند؛ و اگر از یک تن بیشتر باشند، همگى ورّاث در یک ثلث (یک سوّم) از أموال و ما ترک متوفّى، شریک خواهند بود».

 و بنابراین مى‌بینیم که خداوند براى کَلاَلَة در آیه أوّل که شامل خواهر پدر و مادرى، و خواهر پدرى، تنها مى‌شود، نصف از ما ترک میّت را إرث قرار داده است. و براى کَلاَلَة که در آیۀ دوّم فقطّ اختصاص به برادر و یا خواهر مادرى دارد، سدس و یا ثلث را در فرض انفراد، و یا اجتماع مقرّر نموده است.

 فعلى‌هذا لفظ کَلاَلَة در قرآن داراى معناى مشخّصى است که أوّلا به خواهران و برادران پدر و مادرى، و ثانیا به خصوص پدرى، و ثالثا به خصوص مادرى گفته مى‌شود؛ و این حکم براى این موضوع در قرآن منصوص است؛ و نظر و رأى را در آنجا به کار مى‌برند که نصّى نباشد. بنابراین آن حضرت فرمود: چقدر او از إعمال رأى و نظر در این مسئله بى‌نیاز است؛ و این مسئله، مسئله نظرى نیست تا محتاج به‌