
امام شناسی ج11
جلد یازدهم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «اعلمیت امیرالمؤمنین علیهالسلام»، «حدیث باب مدینةالعلم از حیث سند و دلالت» و «قضاوتهای امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • علم و عرفان خداوندی، از شرائط اولیه رهبری • دین اسلام شرط رهبری را اعلمیّت از جمیع افراد امت میداند • اعلمیت امیرالمؤمنین بر طبق روایات متواتره از پیامبر و اجماع مسلمین بلکه موحدین • بحث مفصل دربارۀ سند و دلالت حدیث «انا مدینة العلم و علیٌّ بابها» • نمونههای متعددی از قضاوتهای شگفتانگیز و حل مسائل مشکل توسط امیرالمؤمنین علیهالسلام • حکومت غاصبان، مانع بهرمندی مردم از سرمایههای الهی • جهالت غاصبان خلافت به معارف دینی و مسائل شرعی • گوشهای از جنایات وهابیها • حذف بخاری و مسلم، فضائل و مناقب امیرالمؤمنین علیهالسلام را از روایات • جهل به مقام والای امیرالمؤمنین علیهالسلام، علّت کنار زدنِ او از خلافت • امیرالمؤمنین، معشوق حقیقی ممکنات در عالم امکان
امام شناسی ج11
214حیوانات است.
همچون روایت ابن مُنذر از سدّی که او گفت: مراد از حَدَائق، بَسَاتین است؛ و مراد از قَضْب، درختانِ کهن و مراد از أبّ علف است؛ و در معنای مَتَاعًا لَكُمْ و لاَنْعَامِكُمْ گفته است: فَاكِهَةً متاع شماست و أبّ متاع أنعام شما (شتر و گاو و گوسفند) است.1
و همچون روایت عبد بن حمید از ضحّاک که: فَاكِهَةً چیزى است که بنى آدم مىخورند و أبّ چیزى است که در چراگاه مىروید.2
و همچون روایت عبد بن حمید از عکرمه که: فَاكِهَةً خوراک انسان است و أبّ خوراک جنبندگان.3
و همچون روایت عبد بن حمید از حسن که: آنچه را که تر و تازه و شیرین است براى شماست و أبّ براى أنعام شماست.4
و همچون روایت عبد بن حمید از سعید بن جبیر که: أبّ گیاه و علف است.5
و همچون روایت عبد بن حمید از أبومالک که: أبّ علف و روئیدنىهاى بیابانى است.6
و همچون روایت عبد بن حمید از عطاء که: هر چیزى که بر روى زمین مىروید أبّ است.7و8
و رابعا أبّ ریشه عربى دارد، و در أشعار عرب وارد شده است، همچنان که سیوطى گوید که: طستى در جمله مسائل خود از ابن عبّاس تخریج کرده است که: نافع بن أزرق از او پرسید که أبّ چیست؟
ابن عبّاس گفت: آنچه را چهارپایان از آن علوفۀ خود مىکنند. نافع پرسید: آیا عرب هم این کلمه را مىداند؟ ابن عبّاس گفت: آرى! آیا گفتار شاعر را
- «الدّرّ المنثور»، ج ٦، ص ٣١٧.
- همان.
- همان.
- همان.
- همان.
- همان.
- همان.
- در «تفسیر ابن کثیر»، طبع دار الفکر، ج ٧، ص ٢١٦ روایاتى را به همین مضمون و مفاد از ابن ادریس از عاصم بن کلیب از پدرش از ابن عبّاس و با سه طریق دیگر از ابن جریر؛ و از أبوکریب و أبوالسّائب و از عوفى و مجاهد و حسن و قتاده و ابن زید و غیر واحدٍ، از ابن عبّاس روایت مىکند.
